fa بررسی اثرات تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد و میزان انتقال کربوهیدرات‏های محلول در ساقه و عملکرد دانه دو رقم گندم فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research تحرک و انتقال مجدد کربن ذخیره شده از بافت‌های رویشی به دانه در گیاهان تک لپه بدواً مستلزم پیری گیاه توسط مکانیسمی ناشناخته می‏باشد. این مطالعه به بررسی ارتباط بین پیری القاء شده توسط تنش رطوبتی و تحرک مجدد کربن طی دوره پر شدن دانه پرداخته است. دو رقم گندم مرودشت و زاگرس (به ترتیب حساس و متحمل به خشکی آخر فصل) در دمای 15:22 درجه سانتی‌گراد شب:روز از آغاز گل‌دهی تحت تیمارهای آبیاری شاهد (ظرفیت مزرعه) و تیمارهای کم آبیاری 50% ظرفیت مزرعه از زمان آغاز گل‌دهی تا 14 روز پس از (WS1) و 50% ظرفیت مزرعه از 14 روز پس از گل‌دهی تا رسیدگی فیزیولوژیکی (WS2) در درون گلدان‏های پلاستیکی در محیط گلخانه در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی به روش فاکتوریل با سه تکرار مقایسه شدند. نتایج نشان داد هر دو تیمار تنش آبی، موجب کاهش غلظت قند‏های محلول در میان‌گره‌ها شد و افزایش انتقال مجدد کربن از پیش ذخیره شده در میان‌گره به دانه تیمار WS2 در مقایسه با تیمار WS1 اثر زیان بار بیش‌تری بر عملکرد دانه هر دو رقم داشت و منجر به تشکیل دانه‌های کوچک‌تر و بیوماس کم‌تر به هنگام رسیدگی شد. نتایج این تحقیق نشان داد که پیشرفت پیری القاء شده توسط تنش رطوبتی طی پر شدن دانه در گندم و به تحرک درآمدن مجدد ترکیبات ذخیره ای دو فرآیند به هم پیوسته می‏باشد. Remobilization and retransfer of the stored Carbon from vegetative tissues to the grain in monocarpic plants requires the initiation of whole plant senescence by an unknown mechanism. This study examined the relationship between the senescence induced by water stress and C remobilization during grain filling. Two wheat cultivars, Marvdasht and Zagros (sensitive and tolerant to terminal season drought, respectively) grown at a day:night temperature of 15:22°C from anthesis were compared as well watered treatments control (Field Capacity) and water deficit treatments 50% FC imposed either from anthesis to 14 days later (WS1) or from 14 days after anthesis to physiological maturity (WS2). The experiment was conducted into the plastic flowerpots in a greenhouse and a factorial RCBD with three replications. Results showed that water stress treatment, both at WS1 and WS2, facilitated the reduction in concentration of total soluble sugars in the internodes and promoted the remobilization of pre-stored C from two internodes to grains. WS2 treatment resulted in more deleterious effect on grain yield than WS1 treatment in both cultivars and led to a smaller kernels and lesser aerial biomass at maturity time. The results of this research showed that the senescence and the stored compounds remobilization promoted by moisture stress during grain filling are coupled processes in wheat, the amounts of soluble sugars in the stem is more important than sugar remobilization efficiency. Varietal differences in the extent of such studied traits existed and it would be advantageous to select genotypes with greater capacity to store and transfer under water deficit conditions. گندم, تنش خشکی, انتقال مجدد, عملکرد دانه. Wheat, Drought stress, Retransfer, Grain yeild. 103 112 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-28-28&slc_lang=fa&sid=1 Saeed Saeedipoor سعید سعیدی‏پور Saeeds79@gmail.com 1003194753284600157 1003194753284600157 Yes