fa بررسی اثر تنش خشکی بر انتقال مجدد مواد، عملکرد و اجزای عملکرد دانه ژنوتیپ های مختلف گندم نان فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable <p style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL">تنش&shy;های خشکی از مهم&shy;ترین عوامل تعیین کننده تولید گیاهان زراعی می&shy;باشد، به همین منظور این مطالعه با هدف بررسی اثر تنش خشکی بر ژنوتیپ&shy;های گندم، به&shy;صورت فاکتوریل در قالب طرح آماری کاملاً تصادفی در شرایط گلخانه‌ای انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل تنش خشکی در سه سطح (85، 60 و 35 درصد ظرفیت زراعی) و هشت ژنوتیپ گندم </span><span dir="RTL">امید، زارع، میهن،</span> FAA3P4FCCC<span dir="RTL">، </span>G13CA2242O4P<span dir="RTL">، </span>JS3l7G217<span dir="RTL">، </span>ZSZOBKAYKA<span dir="RTL">&nbsp; و</span>Solh <span dir="RTL">بود. نتایج نشان داد که اختلاف معنی</span>&shy;<span dir="RTL">دار بین ژنوتیپ&shy;های گندم از نظر میزان انتقال مجدد ماده خشک از ساقه، برگ، پدانکل، کل بوته و سنبله وجود داشت. کارایی ماده خشک انتقال یافته از ساقه، برگ و کل و سهم ماده خشک انتقال یافته از ساقه و کل نیز معنی‌دار بود. ژنوتیپ </span><span dir="RTL">زارع</span><span dir="RTL"> بالاترین ماده خشک انتقال یافته از ساقه و برگ&shy;ها را به خود اختصاص داد. ژنوتیپ&shy;های </span><span dir="RTL">امید</span><span dir="RTL"> و </span>JS3l7G217<span dir="RTL"> بالاترین کارایی ماده خشک انتقال یافته از ساقه و ژنوتیپ&shy;های</span> <span dir="RTL">امید</span><span dir="RTL"> و </span><span dir="RTL">زارع</span><span dir="RTL"> بالاترین کارایی ماده خشک انتقال یافته از پدانکل را داشتند. بالاترین سهم ماده خشک انتقالی از برگ به دانه را ژنوتیپ&shy;های </span>&nbsp;<span dir="RTL">زارع</span><span dir="RTL"> و </span>G13CA2242O4P<span dir="RTL"> نشان دادند. هم&shy;چنین ژنوتیپ&shy;های گندم تفاوت&shy;های معنی&shy;دار از نظر ارتفاع بوته، طول پدانکل، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، عملکرد دانه و شاخص برداشت داشتند. ژنوتیپ&shy;های </span>Solh<span dir="RTL">، میهن و </span>JS3l7G217<span dir="RTL"> بالاترین ارتفاع بوته را به خود اختصاص دادند و بیش‌ترین طول سنبله به ژنوتیپ&shy;های </span>FAA3P4FCCC<span dir="RTL"> و </span>ZSZOBKAYKA<span dir="RTL"> در 85 درصد ظرفیت زراعی تعلق داشت. بالاترین و پایین‌ترین وزن هزار دانه به&shy;ترتیب از ژنوتیپ </span>Solh<span dir="RTL"> و </span>JS3l7G217<span dir="RTL"> به&shy;دست آمد. ژنوتیپ </span>ZSZOBKAYKA<span dir="RTL"> با تولید 1/53 گرم دانه در بوته بالاترین عملکرد دانه را در 85 درصد ظرفیت زراعی و کم&shy;ترین عملکرد دانه معادل 0/39گرم در بوته در 35 درصد ظرفیت زراعی توسط ژنوتیپ </span>JS3l7G217<span dir="RTL"> تولید گردید.</span>&nbsp;&nbsp;</strong></p> <p style="text-align: justify;">Drought tension is one of the most important determinants of crop production, therefore, this study aimed to investigate the effect of drought tension on wheat genotypes, as a completely randomized factorial statistically design was conducted under greenhouse conditions. The experimental treatments has consisted of three levels of drought tension (85, 60 and 35 percent of field capacity) and eight genotypes of wheat (Omid, Zarea, Mihan, ZSZOBKAYKA, JS3l7G217, Solh, G13CA2242O4P, and FAA3P4FCCC). The results indicated that there was significant difference between wheat genotypes in terms of remobilization of dry matter from the stem, leaf, peduncle, the whole plant and spike. Also, the efficiency of the remobilized dry matter of shoot, leaf and total and proportion of transferred dry matter from stem and total, was significant. Zare genotype was allocated the highest dry matter transferred of stem and leaves. Omid and JS3l7G217 genotypes had the highest efficiency of dry matter transferred from stem and Omid and Zare genotypes had the highest efficiency of dry matter transferred from peduncle.The highest proportion of transferred dry matter of leaf to seed was observed of genotypes Zarea and G13CA2242O4P. Also, wheat genotypes had significant differences in terms of plant height, peduncle length, number of grain per spike, one-thousand grain weight, and grain yield and harvest index. The highest plant height was allocated to genotypes Solh, Mihan and JS3l7G217 and the maximum spike length was belonged to genotypes FAA3P4FCCC and ZSZOBKAYKA under 85% field capacity.&nbsp; The highest and lowest one-thousand seed weight were obtained from genotypes Solh and JS3l7G217, respectively. Genotype ZSZOBKAYKA by producing 1.53 gram grain per plant under 85% field capacity and JS3l7G217 genotype by 0.39 gram per plant under 35% field capacity devoted the highest and lowest grain yield.</p> ارتفاع بوته, شاخص برداشت و وزن هزار دانه Plant height, Harvest index and One-thousand grain weight 111 128 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-93&slc_lang=fa&sid=1 سمیرا قلی پور 10031947532846003159 10031947532846003159 No دانشگاه محقق اردبیلی علی عبادی 10031947532846003160 10031947532846003160 No دانشگاه محقق اردبیلی قاسم پرمون ghasem.parmoon@gmail.com 10031947532846003161 10031947532846003161 Yes دانشگاه محقق اردبیلی