fa ارزیابی مؤلفه‌های جوانه‌زنی و بنیه بذرهای مادری کلزا حاصل از تنش گرما و خشکی انتهایی فصل رشد فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research به منظور بررسی مؤلفه‌های جوانه‌زنی، دو آزمایش جداگانه در سال 1388 به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی که در آن آزمایش گرما (فاکتورهای تاریخ کاشت و ارقام) و آزمایش خشکی (سطوح تنش و ارقام) هر کدام در سه تکرار اجرا گردیدند، انجام شد. در آزمایش‌های مؤلفه‌های جوانه‌زنی بذرهای مادری شامل درصد جوانه‌زنی، طول گیاهچه ، طول ساقه‌چه، طول ریشه‌چه، وزن خشک گیاهچه، وزن خشک ساقه‌چه، وزن خشک ریشه‌چه، ضریب آلومتریک و قدرت رویش بذر بود. نتایج نشان داد تنش خشکی و گرما در سطح احتمال 5 درصد وزن دانه را کاهش داده و منجر به تولید دانه‌های با وزن کم و چروکیده شده است. میانگین درصد جوانه‌زنی در اثر تنش خشکی و گرما به ترتیب 23 و 48 درصد کاهش یافت. طول و ماده خشک گیاهچه که معیاری از بنیه بذر مادری است در اثر تنش خشکی و گرما به طور معنی‌داری کاهش یافت. طول گیاهچه بذور حاصل از تاریخ کاشت 20 آبان نسبت به تاریخ کاشت 20 دی ماه از 2/14 سانتی‌متر به 9/5 سانتی‌متر کاهش یافت که معادل 59 درصد بود. قدرت رویش بذر مادری در اثر تنش خشکی از 1/14 به 01/9 کاهش یافت که معادل 36 درصد بود. در اثر تنش گرما قدرت رویش بذرهای مادری از 45/13 به 75/2 کاهش یافت که معادل 80 درصد بود و نشان دهنده کاهش بیش‌تر قدرت رویش بذر در اثر تنش گرما می‌باشد In order to investigate germination parameters, two separated experiments were done as a factorial form with completely randomized design including heat experiment (factors were planting date and cultivars) and drought experiment (factors were levels of stress and cultivars) with three replications. Germination parameters experiments maternity seeds including germination percentage, seedling, plumule rootlet length, seedling, plumule and rootlet dry matter weight, alometric index and seed vigor. Results showed that drought and heat stress has reduced seed weight at %5 probability level and has led to produce wrinkled and low weight seeds. Average germination percentage due to drought and heat stress were reduced 23% and 48%, respectively. Length and dry matter seedling which is a scale of mother seed vigor significantly reduced by drought and heat stress effect. Seedling length of the seeds which were obtained of planting date November11 compared to planting date Januray10 was reduced from 14.2 to 5.9 centimeter that equaled 59%. Drought stress reduced maternity seeds vigor form 14.1 to 9.01 that equaled 36% and heat stress reduced maternity seeds vigor form 13.45 to2.75 that equaled 80% and it showed that seed vigor decreased more due to by heat stress. Heat and drought stress because of reducing maternity matter storage in seed by lowering seed weight led to reduced plumule and rootlet growth, and finally quality of produced seeds. Hence, with management these two stress we can improve the quality and production of rapeseed and yield. کلزا, گرما, خشکی, جوانه‌زنی, گیاهچه. Rapeseed, Heat, Drought, Germination, Seedling. 61 75 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-28-25&slc_lang=fa&sid=1 S.A. Seyed Ahmadi سید عبدالرضا سیداحمدی Seyedahmadi1342@gmail.com 1003194753284600151 1003194753284600151 Yes