fa اثر تنش خشکی بر عملکرد دانه و ویژگی‌های کمی ژنوتیپ‌های امید بخش بهاره کلزا فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research اثر خشکی آخر فصل بر عملکرد دانه و ویژگی‌های کمی تعداد 11 لاین امید بخش بهاره کلزا به همراه رقم هایولا 401 به عنوان شاهد، در قالب یک طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط آبیاری نرمال و تنش قطع آبیاری از ابتدای گل‌دهی، طی دو سال (89-1387) در مرکز تحقیقات کشاورزی صفی آباد مورد بررسی قرار گرفت. پس از انجام تجزیه مرکب در اثرات اصلی تنش خشکی و لاین‌ها و برهمکنش آن‌ها اختلافات آماری معنی‌دار در میانگین‌ عملکرد دانه و سایر صفات کمی مشاهده شد. قطع آبیاری از ابتدای گل‌دهی باعث کاهش 25% عملکرد دانه، 4/14% تعداد خورجین در بوته، 6/13 درصد وزن هزار دانه، 10 درصد تعداد دانه در خورجین و 5/6 درصد روغن نسبت به تیمار شاهد شد. بیش‌ترین میانگین عملکرد دانه در شرایط بدون تنش مربوط به رقم هایولا 401 و L4 به ترتیب با مقادیر 2537 و 2511 کیلوگرم در هکتار، و در شرایط تنش مربوط به رقم هایولا 401 و L1 با مقادیر 2025 و 1974 کیلوگرم درهکتار بود. مقایسه میانگین‌ها در هر دو محیط به تفکیک نشان داد که تفاوت لاین‌ها در شرایط تنش بیش‌تر از شرایط بدون تنش بود. بنابراین لاین‌ها از نظر واکنش عملکرد به تنش از تحمل ژنتیکی متفاوتی برخوردار هستند. لذا استفاده از لاین‌های دارای صفات مطلوب ژنتیکی نظیر حداقل کاهش عملکرد دانه، اجزای عملکرد و درصد روغن، در برنامه‌های به‌نژادی مناسب می‌باشد. به‌طور کلی، لاین‌های L1 ، L4 و L11 به عنوان جایگزین رقم هایولا 401 توصیه می‌شوند. The effect of drought of the end of season on grain yield and quantitative characteristics of eleven promising lines of spring rapeseed, with Hyola 401 cultivar as control, were investigated as a randomized complete block design with three replications at two normal and irrigation cut tension conditions from the beginning of flowering in two years (2008-2010) at Safiabad Agricultural Research Center. After the combined analysis in the main effects of drought tension and lines, and their interaction, significant statistical differences was observed in grain yield average and other quantitative traits. Irrigation cut at the beginning of flowering reduced seed yield 25%, number of capsules per plant 14.4%, 1000-seed weight 13.6%, seed number per capsules 10% and oil content 6.5% in comparison to control treatment. The highest seed yield obtained on no tension conditions in Hyola 401 and L4 with 2537 and 2511 kg/ha, respectively and on tension conditions was in Hyola401 and L1 with 2025 and 1974 kg/ha, respectively. The comparison of means in two conditions of irrigation separately showed that the difference between lines in tension conditions was more than no tension conditions. Thus, the lines regarding the reaction of yield to tension have different genetic tolerance. So, using of lines with desirable genetic traits such as minimum reducing grain yield, yield components and oil percentage is appropriate in breeding programs. Totally, the lines L1, L4 and L11 are recommended as alternative to Hyola 401 cultivar. تنش خشکی, کلزا, صفات کمی, عملکرد دانه. Drought tension, Canola, Quantitative traits, Grain yield. 67 82 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-28-18&slc_lang=fa&sid=1 G.R. Ghodrati غلامرضا قدرتی Grgh2005@yahoo.com 1003194753284600118 1003194753284600118 Yes