fa اثر تنش خشکی پس از گرده‌افشانی بر برخی ویژگی‌های فیزیولوژیک و کیفیت دانه ژنوتیپ‌های مختلف گندم فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable <p dir="RTL"><strong>بخش عمده اراضی زیر کشت گندم جهان در مناطق خشک و نیمه‌خشک قرار گرفته است. در این مناطق نیاز آبی گندم در تمامی مراحل رشد و نمو به‌طور کامل برآورده نمی&shy;شود. این تحقیق در همین راستا و به منظور بررسی اثر تنش کم آبیاری پس از گرده&shy;افشانی بر کمیت و کیفیت عملکرد دانه و برخی از ویژگی‌های فیزیولوژیک ارقام مختلف گندم نان انجام شد. این آزمایش به‌صورت گلدانی طی سال زراعی 91-1390 در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه به‌صورت فاکتوریل سه فاکتوره برای صفات فیزیولوژیک و دو فاکتوره برای کمیت و کیفیت عملکرد و بر پایه طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. سه فاکتور مورد بررسی عبارت بودند از: 1) تیمار رطوبتی در دو سطح عدم تنش (ظرفیت مزرعه) و تنش کم&shy;آبی از مرحله گرده&shy;افشانی تا پایان دوره رشد (30 درصد ظرفیت مزرعه)، 2) ژنوتیپ&shy;های مختلف گندم (پیشتاز، </strong><span dir="LTR">DN-11</span><strong>، سیوند و مرودشت) و 3) زمان نمونه&shy;گیری در دو سطح شامل: 11 و 17 روز بعد از گرده&shy;افشانی بودند. نتایج نشان داد که در شرایط تنش و عدم تنش کم&shy;آبی رقم مرودشت کم‌‌ترین عملکرد دانه را داشت. در بین دیگر ژنوتیپ&shy;های مورد بررسی (در هر دو شرایط رطوبتی)، پیشتاز بالا‌ترین عملکرد دانه را داشت. کم‌‌ترین افت عملکرد دانه در شرایط تنش کم&shy;آبی نسبت به شرایط عدم تنش نیز مربوط به رقم پیشتاز بود. اعمال تنش کم&shy;آبی سبب شد که غلظت کلروفیل </strong><span dir="LTR">a</span><strong> و </strong><span dir="LTR">b</span><strong>، کلروفیل کل و کاروتنوئیدها، </strong><strong>حداکثر کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم </strong><span dir="LTR">II</span><strong>، شاخص زنده</strong><strong><span dir="LTR">&lrm;&lrm;</span></strong><strong>مانی و محتوای نسبی آب به‌طور معنی&shy;داری کاهش یابد. هم‌چنین تنش کم&shy;آبی سبب کاهش محتوی نشاسته و ماده خشک و افزایش محتوی فیبر و پروتئین دانه ژنوتیپ&shy;های مورد بررسی گردید. </strong></p> <p><strong>Much of the lands under wheat in the world is in arid and semiarid regions. In these regions the water requirement of wheat in all development stages can not be fully met. This research was conducted in this regard and in order to investigate the effect of post anthesis water deficiency tension on quantity and quality of grain yield and some physiological characteristics of wheat different cultivars. This experiment was conducted in the potted form as three-factors factorial for physiological traits and two-factors for yield quantity and quality and based on randomized complete blocks design with three replications at Campus of Agriculture and Natural Resource of Kermanshah Razi University during 2011-12 cropping year. Three investigated factors included: 1) humidity treatment in two levels of non-tension (field capacity) and water deficiency tension from pollination stage till the end of growing season (30 percentage field capacity), 2) different wheat genotypes (Pishtaz, DN-11, Sivand and Marvdasht) and 3) sampling date in two levels including: 11 and 17 days after anthesis. The results showed that in tension and non-tension water deficit conditions Marvdasht cultivar had the lowest grain yield. Among the other investigated genotypes (in two humidity conditions), Pishtaz had the highest grain yield. The lowest grain yield drop in water deficit conditions compared to non-tension was relared to Pishtaz cultivar, as well. Applying water deficit tension caused significant reduction of </strong><strong>chlorophyll </strong><strong>a and b concentration, total </strong><strong>chlorophyll and </strong><strong>carotenoids, maximum quantum yield of photo system II, viability </strong><strong>index</strong><strong> and relative water content. Also, water deficit tension caused decreasing in</strong><strong> starch content</strong><strong> and total dry mater and increasing in fiber content and&nbsp;&nbsp; grain protein of investigated genotypes. </strong></p> گندم, تنش خشکی و کلروفیل. Wheat, Drought tension and Chlorophyll. 5 19 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-52&slc_lang=fa&sid=1 Sh. Ardalani شیوا اردلانی 10031947532846003068 10031947532846003068 No دانشگاه رازی M. Saeidi محسن سعیدی Msaeidi667@gmail.com 10031947532846003069 10031947532846003069 Yes دانشگاه رازی S. Jalali Honarmand سعید جلالی‌هنرمند 10031947532846003070 10031947532846003070 No دانشگاه رازی M.E. Ghobadi محمداقبال قبادی 10031947532846003071 10031947532846003071 No دانشگاه رازی