fa اثر پاکلوبوترازول بر میزان توزیع مجدد مواد فتوسنتزی به دانه سه رقم گندم (Triticum aestivum L.) در شرایط تنش گرما فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable به منظور بررسی اثر تنظیم‌کننده رشد گیاهی پاکلوبوترازول در شرایط مطلوب و تنش گرمای پایان فصل بر میزان توزیع مجدد مواد فتوسنتزی به دانه سه رقم گندم، دو آزمایش جداگانه به‌صورت کرت‌های یک‌بار خردشده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و در چهار تکرار در منطقه دزفول در سال زراعی 93-1392 انجام شد. آزمایش اول شامل کاشت ارقام گندم (استار، ویریناک و چمران) در تاریخ کشت توصیه شده (اول آذرماه) بود و به منظور مصادف شدن مراحل فنولوژیکی رشد گیاه بعد از گرده‌افشانی با تنش گرمای پایان فصل، تاریخ کشت در آزمایش دیگر، اول بهمن‌ماه در نظر گرفته شد. در هر آزمایش، چهار سطح پاکلوبوترازول شامل صفر، 50 ، 100 و 150 میلی‌گرم در لیتر به‌عنوان کرت‌های اصلی و سه رقم گندم نان شامل استار، ویریناک و چمران به‌عنوان کرت‌های فرعی در نظر گرفته شد. نتایج نشان داد که مصرف پاکلوبوترازول باعث افزایش معنی‌دار میزان توزیع مجدد مواد ذخیره‌ای و فتوسنتز جاری ارقام گندم در هر دو شرایط مطلوب و تنش گرمای پایان فصل گردید. تنش گرما، میزان توزیع مجدد و میزان فتوسنتز جاری را به‌ترتیب حدود 12 و 31 درصد کاهش داد. میانگین سهم توزیع مجدد ارقام گندم در شرایط تنش گرما نسبت به شرایط مطلوب، 17 درصد افزایش یافت. بیش‌ترین و کم‌ترین میزان سهم توزیع مجدد در شرایط تنش گرما نسبت به شرایط مطلوب به‌ترتیب به رقم دیررس استار و زودرس ویریناک اختصاص داشت. در این تحقیق، اثر مثبت مصرف پاکلوبوترازول بر شیب تغییرات میزان عملکرد دانه در شرایط تنش گرمای پایان فصل نسبت به شرایط مطلوب بیش‌تر بود، به‌طوری‌که میانگین افزایش عملکرد دانه تیمارهای کاربرد پاکلوبوترازول در ارقام گندم مورد مطالعه نسبت به تیمار شاهد (عدم مصرف پاکلوبوترازول)، در شرایط مطلوب حدود 17 درصد و در شرایط تنش گرمای پایان فصل، حدود 23 درصد بود. In order to investigate the effect of plant growth regulatory of paclobutrazol on the amount of redistribution of assimilates to the grain of three cultivars of wheat under favorable and terminal heat tension conditions two independent experiments were conducted as split plots in a randomized complete blocks design and with four replications in Dezful area in 2013-2014 cropping year. The first experiment ncluding the cultivation of wheat cultivars (Star, VeerNac and Chamran) in recommended date (November) and in order to coincide phenological stages of plant growth with terminal heat tension after pollination, planting date in another experiment was considered on the first of February. In each experiment, four levels of paclobutrazol included zero, 50, 100 and 150 mg per liter as main plots and three cultivars of bread wheat included Star, VeerNac and Chamran were considered as sub plots. Results showed that paclobutrazol consumption significantly increased the amount of redistribution of food storage and current photosynthesis of wheat cultivars in both favorable and terminal heat tension conditions. Heat tension, reduced the amount of redistribution and the amount of current photosynthesis about 12 and 31 percentage, respectively. Average share of the redistribution of wheat cultivars in heat tension conditions compared to favorable conditions, 17 percentage increased. The highest and lowest amount of share of the redistribution in heat tension conditions compared to favorable conditions was dedicated to the late maturity cultivar Star and earlymaturity VeerNac, respectively. In this research, the positive effect of using paclobutrazol on the gradient of the changes the amount of grain yield in terminal heat conditions was more than favorable conditions, so that the average increase in grain yield of paclobutrazol applying treatments in studied cultivars of wheat compared to the control treatment (non-use of paclobutrazol), in favorable conditions, was about 17 percentage and in season terminal heat tension conditions, about 23 percentage. تنظیم‌کننده رشد, تنش گرما, عملکرد, گندم. Growth regulatory, Heat tension, Yield, Wheat. 89 104 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-40&slc_lang=fa&sid=1 H. Nouriyani حسن نوریانی H_noryani@yahoo.com 10031947532846001303 10031947532846001303 Yes