fa اثر مقادیر مختلف نیتروژن و تنش کم‌آبی بر عملکرد، اجزای عملکرد و برخی شاخص‌های فیزیولوژیکی در جو بهاره فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable اثر مصرف نیتروژن بر عملکرد، اجزای عملکرد و متابولیت‌های سازگاری جو بهاره در شرایط کم‌آبی بصورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با سه تکرار در سال 1391 در شرایط گلخانه مورد مطالعه قرارگرفت. فاکتور‌های آزمایش شامل تنش کم‌آبی در سه سطح 35 درصد، 60 درصد و 85 درصد ظرفیت زراعی و مصرف نیتروژن در سه سطح 40، 80 و 120 کیلو‌گرم در هکتار کود نیتروژن (منبع اوره 46 درصد) بود. در این پژوهش طول و وزن ساقه، وزن مخصوص ساقه، شاخص برداشت، وزن 100 دانه، عملکرد دانه، میزان پرولین و قند محلول اندازه‌گیری شد. نتایج نشان داد زمانی‌که گیاه در معرض تنش کم آبی باشد، طول و وزن ساقه، وزن مخصوص ساقه، شاخص برداشت، وزن 100 دانه، عملکرد دانه به‌طور معنی‌داری کاهش و قند محلول و میزان پرولین به‌طور معنی‌داری افزایش می‌یابد. در بین تیمار‌های کودی بیش‌ترین عملکرد دانه و اجزای عملکرد با مصرف 120 کیلوگرم نیتروژن در هکتار به‌دست آمد. هم‌چنین نیتروژن با تخفیف اثر تنش موجب افزایش معنی‌دار مقدار صفات مربوط به عملکرد و کاهش معنی‌دار متابولیت‌های سازگاری شد. نتایج همبستگی نشان داد وزن 100 دانه بالاترین همبستگی مثبت و معنی‌داری (944/0=r ، 1%=α) را با عملکرد دانه داشت. به عبارت دیگر کاهش ماده خشک تولیدی در تنش کمبود آب، نمو زایشی گیاه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پرولین نیز کم‌ترین همبستگی را با عملکرد دانه نشان داد (875/0- =r، 5%=α). به نظر می‌رسد که اختصاص کربن بیش‌تر در ساختار متابولیت‌های سازگاری، هم‌چون پرولین می‌تواند باعث کاهش رشد شود. بنابراین سنتز بیش‌تر پرولین در اثر تنش کم آبی ممکن است یکی از عوامل کاهش عملکرد نیز باشد. The effect of nitrogen consumption on yield, yield components and contributor metabolites of spring barley under water deficits conditions as a factorial experiment was conducted based on completely randomized design with three replications in greenhouse conditions in 2012. Experiment factors including water deficit tension in three levels 35%, 60% and 85% field capacity and nitrogen consumption at three levels 40, 80 and 120 kilogram per hectare nitrogen fertilizer (urea source 46 percentage). In this research length and stem weight, specific weight of stem, harvest index, 100- grain weight, grain yield, soluble sugar and the amount of proline were measured. The results showed when the plant is exposed to water deficit tension, the length and stem weight, specific weight of stem, harvest index, 100-grain weight, grain yield decrease significantly and proline amount and soluble sugar increase significantly. Among the fertilizer treatments the highest grain yield and yield components was obtained by consuming of 120 kilogram nitrogen per hectare. Nitrogen with ameliorate the tension effect caused significant increasing the amount of traits related to yield and significant reduction of metabolites of compatibility. The correlation results showed 100- grain weight had the highest positive and significant correlation (r = 0.944, α =%1) with grain yield. In other words, decrease of dry matter production under water deficit tension, will affect plant reproductive development. Also, the proline showed the lowest correlation with grain yield (α=%5, r= -0.875). It seems that the more carbon allocation in the structure of metabolites of compatibility, such as proline can cause growth reduction. So the more synthesis of proline due to water deficit tension may be one of the reduction factors in yield. پرولین, تنش کم‌آبی, شاخص برداشت. Proline, Water tension, Harvest index. 29 40 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-27&slc_lang=fa&sid=1 A. Mouloodi آرزو مولودی Arezumovludi@yahoo.com 10031947532846001230 10031947532846001230 Yes A. Ebadi علی عبادی 10031947532846001231 10031947532846001231 No S. Jahanbakhsh سدابه جهانبخش 10031947532846001232 10031947532846001232 No