fa اثر کاربرد ورمی‌کمپوست، هم‌زیستی میکوریزایی و حل‌کننده فسفات زیستی بر صفات فیزیولوژیکی و عملکرد نخود فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable به منظور بررسی اثر کودهای زیستی بر عملکرد دانه، اجزای عملکرد، بهره‌وری از بارش و تلاش بازآوری گیاه نخود به صورت کاشت پاییزه این آزمایش به صورت فاکتوریل با استفاده از فاکتورهای تلقیح مایکوریزایی (تلقیح و عدم تلقیح)، تلقیح فسفات زیستی (تلقیح و عدم تلقیح) و ورمی‌کمپوست (بدون کود، 6 و 12 تن در هکتار) در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار در سال زراعی 89-1388 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی سراب چنگائی (وابسته به مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان لرستان) به اجرا درآمد. مقایسه میانگین ها توسط آزمون چند دامنه‌ای دانکن در سطح احتمال پنج درصد انجام گرفت. نتایج نشان دادکه بیش‌ترین عملکرد دانه (2497 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک (4/7720 کیلوگرم در هکتار)، وزن صد دانه (5/28 گرم)، شاخص برداشت دانه (2/32 درصد)، تلاش بازآوری (49) و بهره‌وری از بارش (1/5 کیلوگرم بر میلی‌متر) در تلقیح با مایکوریزا حاصل شد. تلقیح فسفات زیستی اثر معنی‌داری بر عملکرد دانه و بهره‌وری از بارش نشان داد. به‌طوری‌که بیش‌ترین عملکرد دانه (4/2310 کیلوگرم در هکتار) و بهره‌وری از بارش (7/4 کیلوگرم بر میلی‌متر) در تلقیح با فسفات زیستی به‌دست آمد. هم‌چنین فاکتور ورمی‌کمپوست اثر معنی‌داری بر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و بهره‌وری از بارش نشان داد و بیش‌ترین عملکرد دانه (7/2373 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک (9/8174 کیلوگرم در هکتار) و بهره‌وری از بارش (8/4 کیلوگرم بر میلی‌متر) در سطح سوم ورمی‌کمپوست (12 تن در هکتار) حاصل گردید. در این تحقیق، اثر برهمکنش دو فاکتور تلقیح مایکوریزا و تلقیح فسفات زیستی بر عملکرد دانه و شاخص برداشت و دو فاکتور تلقیح مایکوریزایی و ورمی‌کمپوست بر عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و بهره‌وری از بارش نیز معنی‌دار گردید. In order to investigate the effect of biological fertilizers on grain yield, yield components, the efficiency of precipitation and productivity effort of chickpea as autumn plantation, this experiment as factorial by using mycorrhiza inoculation factors (inoculation and non-inoculation), bio-phosphate inoculation (inoculation and non-inoculation) and vermicompost (without fertilizer, 6 and 12 tons per hectare) in completely randomized blocks design with 4 replications was carried out during 2009-2010 cropping year in Agriculture Research Station of Sarab Changayi (Affiliate with Agriculture Research Center and Natural Resources of Lorestan province). The means were compared by Duncan test at probable level of five percentage. The results showed that the highest grain yield (2497 kilogram per hectare), biological yield (7720.4 kilogram per hectare), one hundred-grain weight (28.5g), grain harvest index (32.2 percentage), productivity effort (49) and efficiency of precipitation (5.1 kilogram per millimeter) was obtained in mycorrhiza inoculation. The bio-phosphate inoculation showed significant effect on grain yield and efficiency of precipitation so that the highest grain yield (2310.4 kilogram per hectare) and water productivity (4.7 kilogram per millimeter) was obtained of bio-phosphate inoculation. Also, Vermicompost factor had significant effect on grain yield, biological yield and efficiency of precipitation and the highest grain yield (2373.7 kilogram per hectare), biological yield (8174.9 kilogram per hectare) and efficiency of precipitation (4.8 kilogram per millimeter) in third level of vermicompost (12tons per hectare) was achieved. In this research, the effect of interaction two factors mycorrhiza inoculation and bio-phosphate inoculation on grain yield and harvest index and two factors of mycorrhiza inoculation and vermicompost on grain yield, biological yield and efficiency of precipitation was significant. تلقیح مایکوریزا, فسفات زیستی, ورمی‌کمپوست. Mycorrhiza inoculation, Bio-phosphate, Vermicompost. 53 65 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-20&slc_lang=fa&sid=1 P. Pezeshkpour پیام پزشکپور Papezeshkpour@yahoo.com 10031947532846001171 10031947532846001171 Yes M. Ardakani محمدرضا اردکانی 10031947532846001172 10031947532846001172 No F. Paknejad فرزاد پاک‌نژاد 10031947532846001173 10031947532846001173 No S. Vazaan سعید وزان 10031947532846001174 10031947532846001174 No