fa ارزیابی شاخص‌های تحمل به تنش در ژنوتیپ‌های گندم در شرایط خشکی آخر فصل در زنجان فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable به منظور مطالعه اثر تنش خشکی آخر فصل بر عملکرد دانه و ارزیابی تحمل لاین‌ها به تنش این آزمایش در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در ایستگاه تحقیقاتی کشاورزی خیرآباد زنجان اجرا شد. در این آزمایش، 14 ژنوتیپ گندم نان انتخابی از آزمایش‌های به‌‌نژادی بخش غلات مرکز تحقیقات کشاورزی زنجان در قالب دو آزمایش جداگانه تحت کشت آبی و تنش خشکی آخر فصل قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس در شرایط عدم تنش نشان داد که بین کلیه صفات ژنوتیپ‌ها به جز عملکرد بیولوژیک در سطح احتمال یک درصد و عملکرد بیولوژیک در سطح احتمال پنج درصد اختلاف معنی‌دار وجود داشت. نتایج تجزیه واریانس در شرایط خشکی نشان داد که بین کلیه صفات ژنوتیپ‌ها به جز عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد و از نظر صفت عملکرد دانه در سطح احتمال پنج درصد اختلاف معنی‌دار وجود داشت. بر اساس شاخص‌های تحمل (STI، MP و GMP) ژنوتیپ‌های 11، 6، 9 و 4 ژنوتیپ‌های متحمل تر بودند. از بین ژنوتیپ‌های مذکور ژنوتیپ 11 که بالاترین مقدار شاخص‌های 98/0=STI، 05/4765=MP و 11/4723=GMP را داشت و بیش‌ترین عملکرد را در شرایط تنش خشکی (Ys) ( 26/4134 کیلوگرم در هکتار) داشته است، به عنوان ژنوتیپ پرمحصول و متحمل انتخاب شد. In order to study the effect of drought tension effect at the end of season on grain yield and the assessment of lines tolerance to tension, this experiment was conducted in a randomized complete blocks design in the Agricultural Research station of Kheirabad Zanjan. In this experiment 14 genotypes of bread wheat selected from the breeding experiments of cereals sector of Zanjan Agricultural Research center were under irrigated and end seasonal drought tension in two separate experiments. Results of variance analysis showed that in the absence of tension conditions between genotypes for all traits of genotypes except biological yield there was significant difference at the probable level of one percent and biological yield at the probable level of five percent. Results of variance analysis in drought conditions showed that between all genotypes traits except grain yield at the probable level of one percent and regarding to grain yield trait at the probable level of five percent there was significant difference. Based on tolerance indices (STI, MP and GMP) genotypes 11, 6, 9 and 4 were more tolerant genotypes. Among the mentioned genotypes, genotype 11 which had the highest indices amount of STI=0/98, MP=4765/05 and GMP=4723/11 and has had the highest yield under drought tension conditions (Ys) (4134/26 kilogram per hectare), was selected as a high-yielding and tolerant genotype. تنش خشکی, شاخص‌های خشکی, عملکرد, اجزای عملکرد. Drought tension, Drought indices, Yield, Yield components. 33 51 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-19&slc_lang=fa&sid=1 M. Kamel مسعود کامل Masoud.kamel@yahoo.com 10031947532846001168 10031947532846001168 Yes A. Yazdan Sepaas امیر یزدان‌سپاس 10031947532846001169 10031947532846001169 No N. Mohammadi نادر محمدی 10031947532846001170 10031947532846001170 No