fa ارزیابی اثر پرایمینگ با هیومیک اسید و سالیسیلیک اسید بر بهبود شاخص‌های جوانه‌زنی و پارامترهای رشدی ارقام چغندر قند تحت تنش شوری فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">به منظور بررسی </span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">تأثیر هیومیک اسید و سالیسیلیک اسید بر خصوصیات جوانه‌زنی و رشدی ارقام چغندر قند تحت تنش شوری</span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">، آزمایشی</span></span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">به&shy;صورت</span></span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">فاکتوریل</span></span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">دو عاملی در قالب طرح کاملاً تصادفی</span></span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">با سه تکرا</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">ر در دو محیط مجزا شامل</span></span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> آزمایشگاه و گلخانه در دانشکده</span></span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کشاورزی شیروان - دانشگاه بجنورد در سال 1404 اجرا</span></span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">شد. تیمارهای آزمایشی شامل: پرایمینگ در پنج سطح (شاهد (بدون پرایمینگ)، هیدروپرایمینگ، هیومیک اسید، سالیسیلیک اسید و ترکیب هیومیک اسید و سالیسیلیک اسید)، شوری در سه سطح (صفر (شاهد)، 50 میلی مولار و 150 میلی مولار</span></span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">کلرید سدیم و ارقام در چهار سطح ( جلگه، مهشاد، جام و تورباتا) بودند. </span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">نتایج آزمایش‌های انجام‌شده در شرایط آزمایشگاهی نشان داد که کاربرد تیمارهای پرایمینگ موجب بهبود معنی‌دار شاخص‌های جوانه‌زنی شد. در میان تیمارها، پرایمینگ ترکیبی هیومیک ‌اسید و سالیسیلیک اسید بیشترین تأثیر را بر سرعت و درصد جوانه‌زنی، طول ریشه‌چه و طول ساقه‌چه داشت. در بررسی اثر متقابل پرایمینگ، شوری و رقم، بیشترین درصد جوانه‌زنی (82.4</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span arial="" style="font-family:"><span style="color:black">٪</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) در رقم تورباتا، سطح شوری شاهد و تیمار ترکیبی هیومیک‌ اسید و سالیسیلیک اسید مشاهده شد، درحالی‌که کمترین مقدار (59.97</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span arial="" style="font-family:"><span style="color:black">٪</span></span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">) در رقم مهشاد، سطح شوری 150 میلی‌مولار و تیمار بدون پرایمینگ ثبت گردید</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="color:black">.</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> بررسی نتایج گلخانه نشان داد که بیشترین سطح برگ در تیمار هیومیک ‌اسید به‌دست آمد؛ با</span></span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black">این‌حال، تیمار ترکیبی هیومیک‌ اسید و سالیسیلیک اسید سبب افزایش معنی‌دار تعداد برگ، وزن خشک برگ و وزن خشک ریشه نسبت به سایر تیمارها شد. همچنین افزایش شوری منجر به کاهش تمامی صفات رشدی گردید</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="color:black">.</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"><span style="color:black"> به‌طور کلی، نتایج بیانگر آن است که استفاده از پرایمینگ ترکیبی هیومیک ‌اسید و سالیسیلیک اسید به‌ویژه در رقم تورباتا می‌تواند نقش مؤثری در بهبود جوانه‌زنی، رشد اولیه و تحمل گیاه در شرایط تنش شوری داشته باشد</span></span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="color:black">.</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:normal"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:black">This study was conducted to investigate the effects of humic acid and salicylic acid on germination performance and early growth characteristics of sugar beet cultivars under salinity stress. A two-factor factorial experiment was arranged in a completely randomized design with three replications in two separate environments, including a laboratory and a greenhouse, at the Faculty of Agriculture, Shirvan, University of Bojnord, in 2025. Experimental treatments consisted of seed priming at five levels (non-primed control, hydropriming, humic acid, salicylic acid, and a combination of humic acid and salicylic acid), salinity at three levels (0, 50 mM, and 150 mM NaCl), and four cultivars (Jolge, Mahshad, Jam, and Torbata). Laboratory results demonstrated that seed priming significantly enhanced germination indices. The combined humic acid + salicylic acid treatment produced the highest germination rate, germination percentage, radicle length, and plumule length. In the priming &times; salinity &times; cultivar interaction, the highest germination percentage (82.4%) was observed in the Torbata cultivar under non-saline conditions with the combined priming treatment, whereas the lowest value (59.97%) occurred in the Mahshad cultivar under 150 mM salinity without priming. Greenhouse results indicated that humic acid priming resulted in the maximum leaf area; however, the combined humic acid + salicylic acid priming significantly increased leaf number, leaf dry weight, and root dry weight compared with the other treatments. Increasing salinity levels led to a marked decline in all measured growth traits. Overall, the findings suggest that combined humic acid and salicylic acid priming, particularly in the Torbata cultivar, can substantially improve germination performance, early seedling vigor, and tolerance to salinity</span></span></span></b><b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" style="font-family:" zar=""><span style="color:black"></span></span></span></b></span></span></span><br> &nbsp; پرایمینگ بذر, تنش شوری, چغندرقند, سالیسیلیک اسید, هیومیک اسید Seed priming, Salinity stress, Sugar beet, Salicylic acid, Humic acid 67 88 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1658-4&slc_lang=fa&sid=1 Mehrdad Moradi مهرداد مرادی moradi@gmail.com 08211111111111 100319475328460012210 No University of Bojnord دانشگاه بجنورد Alireza Dadkhah علیرضا دادخواه dadkhah@um.ac.ir 082222222222 100319475328460012211 Yes University of Bojnord دانشگاه بجنورد Reza Rezvani رضا رضوانی reza.rezvani.stu@gonbad.ac.ir 0820444444444 100319475328460012212 No Kavous University دانشگاه گنبد کاووس