fa واکنش برخی شاخص‌‌های کارایی مصرف نیتروژن و محتوای پروتئین دانه گندم به سطوح مختلف زئولیت و نیتروژن به زراعی Crop Improvment كاربردي Applicable <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به‌منظور ارزیابی واکنش برخی شاخص‌‌های <span style="background:yellow">کارآیی</span> مصرف نیتروژن و محتوای پروتئین دانه گندم به سطوح مختلف زئولیت و نیتروژن آزمایشی بر اساس طرح کرت&shy;های <span style="background:yellow">یکبار</span> خردشده در قالب <span style="background:yellow">طرح پایه</span> بلوک&shy;های کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 401-1400 به‌صورت مزرعه‌ای در منطقه دزفول اجرا گردید. تیمارهای آزمایش شامل کاربرد زئولیت طبیعی در چهار سطح (صفر، 4، 8 و 12 تن در هکتار) به‌عنوان کرت‌های اصلی و همچنین چهار سطح مصرف نیتروژن (50 ، 100، 150 و 200 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) از منبع کود اوره به‌عنوان کرت‌های&shy; فرعی بود. نتایج آزمایش نشان داد اثر تیمارهای زئولیت، نیتروژن و برهم‌کنش آن‌ها بر تمامی صفات موردبررسی معنی‌دار بود. بر اساس مقایسه میانگین برهم‌کنش تیمارها، بیش‌ترین میزان <span style="background:yellow">کارآیی</span> زراعی (02/25)، کارآیی فیزیولوژیک (10/42)، کارآیی جذب (93/0)، کارآیی بهره‌وری (15/39) برحسب کیلوگرم بر کیلوگرم و بازیافت ظاهری (07/59) و شاخص برداشت نیتروژن (03/75) برحسب درصد <span style="background:lime">مربوط</span> به تیمار 12 تن در هکتار زئولیت به همراه 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار و کم‌ترین مقادیر آن‌ها به ترکیب تیماری عدم مصرف زئولیت (شاهد) و مصرف 200 کیلوگرم نیتروژن در هکتار اختصاص داشت. حداکثر محتوای پروتئین دانه (87/13 درصد) در تیمار 12 تن در هکتار زئولیت به همراه 200 کیلوگرم نیتروژن در هکتار حاصل شد که نسبت به حداقل میزان آن (50/8 درصد) در تیمار شاهد و مصرف 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار، 17/63 درصد افزایش نشان داد. بر اساس نتایج این آزمایش، می‌توان کاربرد 12 تن زئولیت <span style="background:yellow">به همراه مصرف 50 کیلوگرم نیتروژن در هکتار</span> را مؤثرترین تیمار به‌عنوان ماده افزودنی به خاک جهت افزایش شاخص‌های کارآیی مصرف نیتروژن مورد استفاده قرار داد.</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">In order to evaluate the reaction of some nitrogen use efficiency indices and wheat grain protein content to different levels of zeolite and nitrogen, an experiment was conducted in a field in Dezful region based on a split plot design in a <span style="background:yellow">basic</span> randomized complete block design with three replications in 2021-22 cropping season</span></span></span></b><b><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> The experimental treatments included the application of natural zeolite at four levels (0, 4, 8 and 12 ton.ha^-1) as main plots and also four levels of nitrogen application (50, 100, 150 and 200 kg.ha^-1 pure nitrogen) from the urea fertilizer source as subplots. The results of the experiment showed that the effect of zeolite, nitrogen treatments and their interaction on all studied traits was significant. Based on the comparison of the average interaction of treatments, the highest agronomic efficiency (25.02), physiological efficiency (42.10), uptake efficiency (0.93), utilization efficiency (39.15) in terms of kg.kg^-1 and apparent recovery (59.07) and nitrogen harvest index (75.03) in terms of percentage were attributed to the treatment of 12 ton.ha^-1 of zeolite along with 50 kg/ha of nitrogen, and the lowest values ​​were attributed to the treatment combination of no zeolite application (control) and application of 200 kg.ha^-1 of nitrogen. The maximum grain protein content (13.87%) was achieved in the treatment of 12 ton.ha^-1 of zeolite with 200 kg.ha^-1 of nitrogen, which was an increase of 63.17% compared to the minimum content (8.50%) in the control treatment and 50 kg.ha^-1 of nitrogen. Based on the results of this experiment, the application of 12 ton.ha^-1 zeolite <span style="background:yellow">along with 50 kg/ha of nitrogen</span> can be considered the most effective treatment as a soil additive to increase nitrogen use efficiency indices.</span></span></span></b></span></span></span></span><br> &nbsp; بازیافت ظاهری, شاخص برداشت نیتروژن, کارآیی جذب, کارآیی زراعی Apparent recovery, Nitrogen harvest index, Uptake efficiency, Agronomic efficiency 59 73 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-255-5&slc_lang=fa&sid=1 Hassan Nouriyani حسن نوریانی hnouriyani@pnu.ac.ir 2002985189 100319475328460012118 Yes Payame Noor University گروه زراعت و اصالح نباتات، دانشگاه پیام نور، ایران.