fa اثر کود و الیسیتورهای زیستی بر عملکرد و برخی صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه گوآر (Cyamopsis tetragonoloba L.) اکوفیزیولوژی Ecophysiology پژوهشي Research <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به‌منظور بررسی تأثیر انواع کودهای زیستی، آلی و شیمیایی و همچنین الیسیتورهای </span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">زیستی بر عملکرد و ویژگی‌های</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی گیاه گوآر (</span></span></span><i><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%">Cyamopsis tetragonoloba</span></span></i><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%"> L</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">)، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال 1403 در شهرستان خرم&shy;آباد استان لرستان اجرا شد. عامل اول شامل نوع کود در پنج سطح (شاهد بدون مصرف کود، ازتوبارور، ورمی‌کمپوست، اوره و آمونیوم نیترات) و عامل دوم شامل الیسیتور در چهار سطح (شاهد بدون مصرف الیسیتور، اسید سالیسیلیک، اسید هیومیک و اسید اسکوربیک) بود. تیمارهای الیسیتور به صورت محلول پاشی در دو مرحله ساقه&shy;روی و شروع گلدهی اعمال شدند. نتایج نشان داد که برهمکنش بین نوع کود و الیسیتور تأثیر معنی‌داری بر صفات فیزیولوژیکی و بیوشیمیایی (نرخ فعال فتوسنتز، غلظت دی‌اکسید کربن داخل محفظه برگ، تعرق، هدایت روزنه&shy;ای، کلروفیل </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%">a</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، کلروفیل </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%">b</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و کاروتنوئید) داشت. بیشترین میزان نرخ فعال فتوسنتز (92/18 میکرومول دی اکسید کربن بر مترمربع بر ثانیه) در ترکیب تیماری ازتوبارور و اسید هیومیک به‌دست آمد. بیشترین هدایت روزنه‌ای (428 میکرومول بر مترمربع بر ثانیه) در تیمار شاهد بدون کود همراه با اسید سالیسیلیک مشاهده شد. در خصوص رنگ‌دانه‌های فتوسنتزی، بیشترین مقدار کلروفیل</span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%">a </span></span><span style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">&nbsp;(6/13 میلی&shy;گرم بر گرم برگ تازه) و کلروفیل </span></span></span><span dir="LTR" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%">b</span></span><span lang="AR-SA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> (55/6 میلی&shy;گرم بر گرم برگ تازه) در تیمار ورمی‌کمپوست به همراه اسید اسکوربیک ثبت گردید. همچنین، تیمار اوره و اسید سالیسیلیک بیشترین تعرق و تیمار شاهد بدون کود و اسید اسکوربیک بیشترین غلظت دی‌اکسید کربن داخل محفظه برگ را نشان داد. از نظر عملکرد، بیشترین عملکرد دانه (2180 کیلوگرم در هکتار) در تیمار ازتوبارور و اسید هیومیک و کمترین آن (920 کیلوگرم در هکتار) در تیمار شاهد بدون کود و بدون الیسیتور به‌دست آمد. تیمار ورمی‌کمپوست و اسید اسکوربیک نیز عملکرد دانه قابل‌توجهی برابر با 2050 کیلوگرم در هکتار داشت. این نتایج بیانگر آن است که کاربرد ترکیبی کودهای زیستی یا آلی با الیسیتورهای مناسب می‌تواند به‌طور مؤثری ویژگی‌های فیزیولوژیکی، بیوشیمیایی و عملکردی گیاه گوآر را بهبود بخشد و در نتیجه موجب افزایش پتانسیل بهره‌وری این گیاه دارویی و صنعتی در شرایط اقلیمی مشابه گردد.</span></span></span><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:"B Nazanin""></span></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%">To investigate the effects of various biofertilizers, organic and chemical fertilizers, as well as biotic elicitors on the yield and physiological and biochemical characteristics of guar (<i>Cyamopsis tetragonoloba</i> L.), a factorial field experiment was conducted in a randomized complete block design (RCBD) with three replications in 2024 in Khorramabad, Lorestan Province, Iran. The first factor included five fertilizer treatments (control without fertilizer, nitrogen-fixing bacteria, vermicompost, urea, and ammonium nitrate), and the second factor consisted of four elicitor treatments (control without elicitor, salicylic acid, humic acid, and ascorbic acid). The elicitor treatments were applied as foliar sprays at two growth stages: stem elongation and the onset of flowering. The results revealed that the interaction between fertilizer type and elicitor had a significant effect on the physiological and biochemical traits (net photosynthetic rate, sub-stomatal CO₂ concentration, transpiration, stomatal conductance, chlorophyll, chlorophyll b, and carotenoid). The highest net photosynthetic rate (18.92 &mu;mol m⁻&sup2; s⁻&sup1;) was observed in the nitrogen-fixing bacteria combined with humic acid treatment. The greatest stomatal conductance (428 &mu;mol m⁻&sup2; s⁻&sup1;) occurred in the control fertilizer treatment with salicylic acid. Regarding photosynthetic pigments, the highest levels of chlorophyll a (13.6 mg g⁻&sup1;FW) and chlorophyll b (6.55 mg g⁻&sup1;FW) were recorded under the vermicompost + ascorbic acid treatment. Moreover, the urea + salicylic acid treatment showed the highest transpiration rate, while the control fertilizer + ascorbic acid treatment led to the highest sub-stomatal CO₂ concentration. In terms of yield, the highest seed yield (2180 kg ha⁻&sup1;) was obtained from the nitrogen-fixing bacteria combined with humic acid, whereas the lowest yield (920 kg ha⁻&sup1;) was recorded in the control treatment without fertilizer or elicitor. The vermicompost + ascorbic acid treatment also resulted in a considerable seed yield of 2050 kg ha⁻&sup1;. Overall, the results suggest that the combined application of bio or organic fertilizers with appropriate elicitors can effectively enhance the physiological, biochemical, and agronomic performance of guar, thereby improving its productivity potential under similar climatic conditions. </span></span><span dir="RTL" lang="FA" style="font-size:11.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:"Traditional Arabic",serif"></span></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; ازتوبارور, اسید هیومیک, محلول‌پاشی و ورمی کمپوست. Foliar application, Humic acid, Nitrogen-fixing bacteria, Vermicompost 43 58 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1670-2&slc_lang=fa&sid=1 Amir Mohammad Masouri امیر محمد ماسوری amirmomasoryy@gmail.com 4061081357 100319475328460012113 No Lorestan University گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه لرستان ، خرم آباد، ایران. Sajjad Rahimi-Moghaddam سجاد رحیمی مقدم rahimi.s@lu.ac.ir 4859931777 100319475328460012114 Yes Lorestan University گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه لرستان ، خرم آباد، ایران. Khosro Azizi خسرو عزیزی azizi.kh@lu.ac.ir 4859704970 100319475328460012115 No Lorestan University گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه لرستان ، خرم آباد، ایران. Saeid Heidari سعید حیدری heidari.s@lu.ac.ir 4062822061 100319475328460012116 No Lorestan University گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه لرستان ، خرم آباد، ایران. Eyni-Nargeseh حامد عینی نرگسه hamed_eyni10@yahoo.com 4060045128 100319475328460012117 No National University of Skills گروه علوم کشاورز ی، دانشگاه ملی مهارت، تهران، ایران.