crop physiology journal

fa اثر نانوکود ارگانیک و اسید فولویک بر عملکرد، ترکیب اسیدهای آمینه و درصد پروتئین دانه گندم در شرایط کم‌‌آبی The effect of organic nanofertilizer and fulvic acid on yield, amino acids composition and protein percentage of wheat grain under water deficit conditions اکوفیزیولوژی Ecophysiology پژوهشي Research پژوهش حاضر بهمنظور بررسی اثر نانوکود ارگانیک و اسید فولویک بر عملکرد، ترکیب اسیدهای آمینه و درصد پروتئین دانه گندم در شرایط کمآبی بهصورت طرح اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در سال زراعی 1403-1402 در مزرعه مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان) اجرا شد. تیمارها شامل آبیاری بهعنوان فاکتور اصلی در سه سطح (بدون آبیاری (دیم)، آبیاری تکمیلی در مرحله خوشهدهی و آبیاری کامل) و فاکتورهای فرعی شامل پیش تیمار بذور با نانوکود ارگانیک (بدون کاربرد و کاربرد پیش تیمار بذور با غلظت یک در هزار) و محلولپاشی اسید فولویک با غلظتهای (0، 5 و 10 گرم در لیتر) در زمانهای پنجهدهی، گلدهی و پرشدن دانه و دو رقم گندم <st1:citation w:st="on">{رقم آبی (تکتاز) و رقم دیم (آفتاب)}</st1:citation> بود. تجزیه واریانس دادهها نشان داد که اثر اصلی تیمارهای آزمایش در همه صفات معنیدار بود. برهمکنش سهگانه آبیاری × رقم × پیش تیمار نانوکود ارگانیک بر میزان اسیدهای آمینه ضروری مورد مطالعه (والین، ایزولوسین، لوسین، ترئونین، متیونین، لیزین و فنیل آلانین) معنیدار بود. بیشترین میزان اسیدهای آمینه ضروری در ترکیب تیماری بدون آبیاری × پیش تیمار بذور با نانوکود ارگانیک × رقم آفتاب بهمیزان 55/6192 میلیگرم در 100 گرم و کمترین آن در ترکیب تیماری آبیاری کامل × بدون کاربرد پیش تیمار بذور با نانوکود ارگانیک × رقم تکتاز بهمیزان 85/3638 میلیگرم در 100 گرم بهدست آمد. تیمار بدون آبیاری بیشترین (64/16 درصد) و تیمار آبیاری کامل کمترین (56/13 درصد) درصد پروتئین دانه را داشت. برهمکنش آبیاری × پیش تیمار نانوکود ارگانیک × محلولپاشی اسید فولویک در هر دو رقم سبب افزایش معنیدار عملکرد دانه نسبت به تیمار شاهد شد. بهطوریکه بیشترین میزان عملکرد دانه در ترکیب تیماری آبیاری کامل × پیش تیمار بذور با نانوکود ارگانیک × محلولپاشی اسید فولویک با غلظت 10 گرم در لیتر × رقم تکتاز  به میزان 25/6082 کیلوگرم در هکتار بهدست آمد. لذا، توصیه میشود جهت افزایش میزان اسیدهای آمینه، درصد پروتئین دانه و عملکرد محصول گندم در شرایط مختلف آبیاری، در این مناطق و اقلیمهای مشابه از پیش تیمار نانوکود ارگانیک و محلولپاشی 10 گرم در لیتر اسید فولویک استفاده گردد.   The present research was conducted in order to investigate the effect of organic nanofertilizer and fulvic acid on yield, amino acids composition and protein percentage of wheat grain under water deficit conditions, as a split plot factorial based on randomized complete block design with three replications during growth seasons of 2023- 2024 in the farm of the Research and Education Center for Agriculture and Natural Resources in Ardabil province (Moghan). The treatments was include irrigation as the main factor in three levels (without irrigation (rainfed), supplemental irrigation at the stage of clustering and full irrigation) and secondary factors including of seeds priming with organic nanofertilizer (without application and application of seeds priming with a concentration of one per thousand) and spraying fulvic acid with concentrations (0, 5 and 10 grams per liter) at the time of tillering, flowering and seed filling and two cultivars of wheat {irrigated cultivar (Taktaz) and rainfed cultivar (Aftab)}. The variance analysis of the data showed that the main effect of the experimental treatments was significant in all traits. The triple interaction of irrigation × cultivar × organic nanofertilizer priming on the content of essential amino acids studied (valine, isoleucine, leucine, threonine, methionine, lysine and phenylalanine) was significant. The highest content of essential amino acids in the treatment combination without irrigation × seeds priming with organic nanofertilizer × Aftab cultivar was 6192.55 mg/100 grams and the lowest in the treatment combination full irrigation × without application of seeds priming with organic nanofertilizer × Taktaz cultivar was 3638.85 mg/100 grams. The treatment without irrigation had the highest (16.64%) and the full irrigation treatment had the lowest (13.56%) percentage of seed protein. The interaction of irrigation × organic nanofertilizer priming × fulvic acid foliar spraying in both cultivars caused a significant increase in grain yield compared to the control treatment. So that the highest content of seed yield was obtained in treatment combination full irrigation × seeds priming with organic nanofertilizer × foliar spraying of fulvic acid with a concentration of 10 grams per liter × Taktaz cultivar at the rate of 6082.25 kg/hectare. Therefore, it is recommended to use organic nanofertilizer priming and foliar spraying of 10 grams per liter of Fulvic acid in order to increase the content of amino acids, grain protein percentage and yield of wheat crop in different irrigation conditions in these regions and similar climates.   آبیاری, اسید فولویک, اسیدهای آمینه, گندم و نانوکود ارگانیک. Irrigation, Fulvic acid, Amino acids, Wheat and Organic nanofertilizer. 5 27 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1677-2&slc_lang=fa&sid=1 Ahmad Tobeh احمد توبه a_tobeh@uma.ac.ir 1672369614 100319475328460011823 Yes University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Khadijeh Aghaeifard خدیجه آقائی فرد kh.aghaei@uma.ac.ir 5049908973 100319475328460011824 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Yavar Dargahi یاور درگاهی yavardargahi@uma.ac.ir 6019286071 100319475328460011825 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Keramat Akhavan کرامت اخوان Akhavang120@gmail.com 5049062179 100319475328460011826 No Ardabil Agricultural and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان) Asghar Mehraban اصغر مهربان asgharmehraban@gmail.com 0060636068 100319475328460011827 No Ardabil Agricultural and Natural Resources Research and Education Center مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)