crop physiology journal

fa بررسی اثر گیاهان پوششی در تراکم و تاریخ‌های مختلف کاشت بر کنترل علف‌های هرز و عملکرد سویا Investigating the effect of cover crops in density and different planting dates on weed control and soybean yield فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research پژوهش حاضر بهمنظور بررسی اثر گیاهان پوششی در تراکم و تاریخهای مختلف کاشت بر کنترل علفهای هرز و عملکرد سویا انجام گردید. آزمایش بهصورت طرح فاکتوریل در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی در سه تکرار در سالهای زراعی 1400-1399 و 1401-1400 در مزرعه پژوهشی مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان) اجرا شد. فاکتورهای مورد مطالعه شامل تاریخ کاشت گیاهان پوششی در دو سطح (همزمان و سه هفته بعد از کاشت سویا)، تراکم کاشت آنها در دو سطح (توصیه شده و سه برابر توصیه شده) و نوع گیاه پوششی در 12 سطح (شامل جو پاییزه، یولاف زراعی، چاودار پاییزه، گندم پاییزه، شبدر برسیم، شبدر ایرانی، شبدر لاکی، شبدر شیرین زرد، شبدر قرمز، یونجه یکساله، خلر و ماشک گلخوشهای) بود. همچنین، دو تیمار شاهد نیز، بهصورت کشت خالص سویا (بدون کشت گیاه پوششی) همراه با سمپاشی و بدون سمپاشی علیه علفهای هرز در کنار هر تکرار در نظر گرفته شد. تجزیه واریانس دادهها نشان داد که اثر ساده و برهمکنش تیمارهای آزمایش در اکثر صفات معنیدار بود. کمترین تراکم علفهای هرز، مربوط به تیمار کشت ماشک گلخوشهای در بین ردیفهای سویا در سال دوم و در تاریخ دوم (بهمیزان 78/5 بوته در مترمربع) بود که با  تیمار شبدر برسیم در یک گروه آماری مشترک بود. کمترین میزان زیست توده علفهای هرز نیز در تیمار کشت شبدر برسیم در بین ردیفهای سویا در تاریخ کاشت دوم و تراکم کاشت سه برابر توصیه شده بهمیزان 3 گرم در مترمربع بهدست آمد. کلیه گیاهان پوششی مورد مطالعه در تاریخ کاشت اول و تراکم سه برابر توصیه شده بیشترین زیست توده را دارا بودند. شبدر برسیم با تولید بالاترین زیست توده (02/137 گرم در مترمربع) در رتبه اول قرار داشت. بیشترین درصد روغن دانه سویا در سال دوم و در تاریخ اول و تراکم دوم (بهمیزان 79/23 درصد) بهدست آمد. در بین گیاهان پوششی، کشت ماشک گلخوشهای در بین ردیفهای سویا، بهدلیل رشد سریع و سازگاری بیشتر با منطقه، حداقل رقابت با گیاه اصلی و همچنین کنترل بهتر علفهای هرز موجب افزایش بیشتر ارتفاع بوته، عملکرد بیولوژیک، درصد پروتئین دانه، عملکرد دانه و شاخص برداشت سویا شد. در نهایت، حداکثر عملکرد دانه سویا در تاریخ کاشت دوم و تراکم سه برابر توصیه شده در گیاه پوششی ماشک گلخوشهای بهمیزان 3616 کیلوگرم در هکتار حاصل گردید. لذا، توصیه میشود در جهت رسیدن به اهداف کشاورزی پایدار در این مناطق از این گیاه پوششی استفاده گردد.   <pre style="text-align:justify; text-indent:17.0pt"> The present research was conducted in order to investigate the effect of cover crops in density and different planting dates on weed control and soybean yield. The experiment was conducted as a factorial design in the form of a randomized complete block design with three replications during growth seasons of 2020-2021 and 2021-2022 in the research farm of the Agricultural and Natural Resources Research and Training Center of Ardabil Province (Moghan). The studied factors include the date of planting cover crops in two levels (at the same time and three weeks after soybean planting), their planting density in two levels (recommended and triple recommended) and the type of cover crop in 12 levels (including autumn barley, oats, autumn rye, autumn wheat, berseem clover, Persian clover, crismon clover, yellow sweet clover, red clover, annual alfalfa, chickling pea and hairy vetch). Also, two control treatments were considered in the form of pure soybean cultivation (without cover crop cultivation) along with spraying and without spraying against weeds next to each replication. The variance analysis of the data showed that the simple and intraction effect of the study treatments was significant in most of the traits. The lowest density of weeds was related to the treatment of hairy vetch in between the rows of soybeans in the second year and on the second date (at the rate of 5.78 plants per square meter), which was achieved with the berseem clover treatment in It was a common statistical group. The lowest amount of weed biomass was also obtained in the treatment of berseem clover among soybean rows on the second planting date and the triple recommended planting density of 3 grams per square meter. All the cover crops studied had the highest biomass on the first sowing date and the triple recommended.. berseem clover with the highest biomass production (137.02 grams per square meter) was ranked first. The highest percentage of soybean oil was obtained in the second year and on the first date and the second density (23.79%). Among the cover crops, the cultivation of hairy vetch among the rows of soybeans, due to its fast growth and greater adaptation to the region, minimal competition with the main plant and also better control of weeds, causes a greater increase the plant height, biological yield, seed protein percentage, seed yield and soybean harvest index were measured. Finally, the maximum yield of soybeans was obtained on the second planting date and triple recommended density in the cover crops of the hairy vetch at the rate of 3616 kg per hectare.  Therefore, it is recommended to use this cover crop in order to achieve the goals of sustainable agriculture in these areas.</pre> ارتفاع بوته, دانه‌های روغنی, زیست توده علف‌های هرز, گیاه پوششی, عملکرد بیولوژیک Plant height, Oilseeds, Weed biomass, Cover crop and Biological yield. 99 123 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1677-1&slc_lang=fa&sid=1 Khadijeh Aghaeifard خدیجه آقائی فرد kh.aghaei@uma.ac.ir 5049908973 100319475328460011484 Yes University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Ahmad Tobeh احمد توبه a_tobeh@uma.ac.ir 1672369614 100319475328460011485 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Salim Farzaneh سلیم فرزانه s.farzaneh@uma.ac.ir 1452508046 100319475328460011486 No University of Mohaghegh Ardabili دانشگاه محقق اردبیلی Hossein Karbalaei Khiavi حسین کربلایی خیاوی Hossein.karbalaei@yahoo.com 1670533247 100319475328460011487 No Research and Education Center for Agriculture and Natural Resources of Ardabil Province (Moghan) مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان) Parviz Sharifi Ziveh پرویز شریفی زیوه sharifiziveh@yahoo.com 1621134717 100319475328460011488 No Research and Education Center for Agriculture and Natural Resources of Ardabil Province (Moghan) مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (مغان)