fa ارزیابی تأثیر سطوح مختلف کود نیتروژن بر روی صفات عملکردی و صفات مربوط به سلامت غذایی در ارقام سیب‌زمینی اکوفیزیولوژی Ecophysiology پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="tab-stops:right 9.5pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">این تحقیق برای تعیین اثر سطوح مختلف کود نیتروژن برروی سه رقم سیب‌زمینی (ساتینا، دراگا و آگریا) با زمان رسیدگی‌های مختلف انجام گرفت.</span></span></span></b> <b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">این آزمایش در سال زراعی 1402-1401 در مزرعه شخصی در روستای یونجالو، واقع در 25 کیلومتری شهر اردبیل اجرا و کارهای آزمایشگاهی آن در دانشکده کشاورزی دانشگاه محقق اردبیلی انجام شد. این آزمایش به‌صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی (</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">RCBD </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) در چهار تکرار انجام شد.&nbsp; </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">فاکتورهای آزمایش شامل چهار سطح کود نیتروژن ( عدم کاربرد، 80، 160 و 240 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) و ارقام سیب‌زمینی شامل ساتینا (زودرس)، دراگا (متوسط‌رس) و آگریا (دیررس) بود. نتایج بدست آمده از تجزیه واریانس نشان داد که اثرهای اصلی نیتروژن و رقم بر عملکرد غده‌، تعداد استولون، تعداد غده، میانگین وزن غده در هر بوته، ، وزن اندام‌های زیرزمینی (استولون و ریشه‌ها)، معنی‌دار بودند. با افزایش کوددهی تا 160 کیلوگرم نیتروژن در هکتار، عملکرد غده ‌تر در رقم آگریا نسبت به رقم ساتینا و دراگا بطور معنی‌داری افزایش یافت و بیشترین</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">عملکرد</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> غده ‌تر در رقم اگریا &nbsp;با 160 کیلوگرم در هکتار، حدود 75/51 تن در هکتار بدست آمد. با افزایش مصرف نیتروژن به میزان حداکثر 240 کیلوگرم در هکتار ، عملکرد غده‌تر برای رقم آگریا نسبت به مصرف 160 کیلوگرم در هکتار به میزان معنی‌دار &nbsp;25 درصد کاهش اما وزن ریشه و استولون افزایش یافت. بیشترین کارآیی زراعی مصرف نیتروژن مربوط به رقم آگریا&nbsp; با مصرف 160 &nbsp;کیلوگرم در هکتار و کمترین کارآیی زراعی مربوط به رقم دراگا با مصرف 240 کیلوگرم در هکتار بود. با افزایش میزان نیتروژن از شاهد تا بالاترین سطح نیتروژن، میزان نیترات در ماده‌تر و خشک غده‌ نیز به طور معنی‌دار افزایش یافت. ارقام زودرس (مثل ساتینا) استعداد بیشتری از خود برای تجمع نیترات نسبت به ارقام دیررس(مثل آگریا) نشان داد. با افزایش بیش از حد مطلوب نیتروژن ضمن اینکه عملکرد بعنوان یک صفت اساسی کاهش یافته میزان نیترات که یک صفت منفی است در این محدوده افزایش نشان داده است. بنابراین، با کاربرد بی‌رویه کود نیتروژن عملکرد کاهش و هزینه‌ها افزایش خواهد یافت. میزان مصرف کود نیتروژن 160 کیلوگرم در هکتار و رقم آگریا بهترین و قابل توصیه‌ترین تیماها در این آزمایش بودند.</span></span></span></b></span></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <br> <span style="font-size:12pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%">This research was conducted to determine the effect of different levels of nitrogen fertilizer on three potato cultivars (Satina, Draga, and Agria) with varying maturation times. The experiment took place during the 2021-2022 agricultural year at a private farm in the village of Yonjalu, located 25 kilometers from Ardabil city, and the laboratory work was carried out at the Faculty of Agriculture of Mohaghegh Ardabili University. The experiment was designed as a factorial based on a randomized complete block design (RCBD) with four replications. The experimental factors included four levels of nitrogen fertilizer (no application, 80, 160, and 240 kg of pure nitrogen per hectare) and potato cultivars including Satina (early maturing), Draga (medium maturing), and Agria (late maturing). The results from the analysis of variance indicated that the main effects of nitrogen and cultivar on tuber yield, number of stolons, number of tubers, average weight of tubers per plant, and weight of underground organs (stolons and roots) were significant. Increasing nitrogen application up to 160 kg per hectare significantly enhanced the fresh tuber yield in the Agria cultivar compared to Satina and Draga, with the highest fresh tuber yield in Agria at 160 kg per hectare being approximately 51.75 tons per hectare. However, when nitrogen consumption increased to a maximum of 240 kg per hectare, the fresh tuber yield for Agria decreased significantly by 25% compared to the consumption of 160 kg per hectare, although root and stolon weights increased. The highest agricultural efficiency from nitrogen application was observed in Agria with 160 kg per hectare, while the lowest efficiency was related to Draga with 240 kg per hectare. As nitrogen levels increased from control to the highest level, nitrate content in both fresh and dry tubers also significantly increased. Early maturing cultivars (like Satina) showed a greater tendency for nitrate accumulation compared to late maturing cultivars (like Agria). Excessive nitrogen application not only reduced yield as a primary trait but also increased nitrate levels, which is a negative trait within this range. Therefore, excessive use of nitrogen fertilizer will decrease yield while increasing costs. The optimal nitrogen application rate was found to be 160 kg per hectare for the Agria cultivar, making it the best and most recommended treatment in this experiment.</span></span></b></span></span></span><br> &nbsp; تعداد استولون, تجمع نیترات, نیترات, کارآیی مصرف نیتروژن, عملکرد غده سیب‌زمینی. Number of stolons, Nitrate accumulation, Nitrate, Nitrogen use efficiency, Tuber yield of potato. 69 83 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1663-1&slc_lang=fa&sid=1 aydin tobeh آیدین توبه aydintobeh11@gmail.com 1451182414 100319475328460012088 Yes university of mohaghegh ardabili گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران salim farzaneh سلیم فرزانه salimfarzaneh@yahoo.com 1452508046 100319475328460012089 No university of mohaghegh ardabili گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران ahmad tobeh احمد توبه ahmadtobeh1340@gmail.com 1672369614 100319475328460012090 No university of mohaghegh ardabili گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشگاه محقق اردبیلی. اردبیل، ایران