crop physiology journal

fa مطالعه اثر اسید هیومیک گوگرد‌دار و تراکم کاشت بر رشد و عملکرد ارقام لوبیا چیتی (Phaseolus vulgaris L.) Investigation of the effect of sulphurous humic acid and plant density on the growth and yield of pinto beans (Phaseolus vulgaris L.) cultivars فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research بهمنظور بررسی تأثیر اسید هیومیک گوگرددار و تراکم کاشت بر رشد و عملکرد لوبیا چیتی، آزمایشی بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی با 3 تکرار در شهرستان بجنورد اجرا گردید. فاکتورهای آزمایش شامل: تراکم گیاهی (در سه سطح 11، 20 و 29 بوته در متر مربع)، اسید هیومیک گوگرددار (در سه سطح صفر (بدون اسید هیومیک)، 4 و 6 لیتر در هکتار) و ارقام لوبیا چیتی (کوشا، غفار) بود. نتایج آزمایش نشان داد که بیشترین ارتفاع بوته مربوط به رقم کوشا در  تراکم 29 بوته بود. صفت ارتفاع بوته در رقم غفار بیشتر از رقم کوشا تحت اثر تراکم کاشت قرار گرفت. رقم کوشا بیشترین تعداد دانه در غلاف را داشت. با افزایش تراکم در هر سطح، تعداد غلاف در بوته لوبیا چیتی در رقم کوشا کاهش یافت. در رقم کوشا در تراکم 11 بوته، فاکتور اسید هیومیک گوگرددار سبب تغییر معنیداری بر تعداد دانه در غلاف نشد، اما در تراکمهای بالاتر، با افزایش اسید هیومیک، تعداد دانه در غلاف افزایش یافت. بیشترین عملکرد دانه لوبیا، در رقم کوشا همراه با اسید هیومیک 6 لیتر در هکتار مشاهده شد. البته برهمکنش اثر تراکم و اسید هیومیک روی عملکرد دانه نشان داد که بالاترین میزان عملکرد دانه لوبیا مربوط به تراکم 20 بوته در متر مربع بههمراه اسید هیومیک گوگرددار 6 لیتر در هکتار بود. با افزایش تراکم بوته، میزان عملکرد بیولوژیک در هر دو رقم افزایش یافت. همچنین مشاهده شد که در سطح عدم کوددهی اسید هیومیک، میزان کلروفیل کل رقم‌ کوشا و غفار، تحت اثر تراکم‌ قرار نگرفتند، اما با افزایش میزان اسید هیومیک، میزان کلروفیل کل در هر دو رقم افزایش معنیداری داشت و بیشترین میزان این صفت در سطح 6 لیتر در هکتار اسید هیومیک و در تراکم‌های 11 و 20 بوته در رقم کوشا و تراکم 11 بوته در رقم غفار بود.   Introduction Todays the excessive use of chemical fertilizers endangered food safty consequently public health and environment. It seems that by using natural and ecological inputs, while increasing the yield of crops, it is possible to maintain the sustainability of production and the health of the environment in the long term. Materials and methods The experiment was conducted as a factorial based on a randomized complete blocks design with 3 replications in the Bojnord city located in north east of iran during the year 2022. The experimental factors included: plant density at three levels including 11, 20, and 29 plants per square meter, sulfur-containing humic acid (0 (no application humic acid) 4 and 6 liters per hectare) and pinto bean (Phaseolus vulgaris L.) cultivars (Kosha and Ghafar). Results and Discussion The results of experiment showed that the highest plant height was related to the pinto bean (Kosha cultivar) at density of 29 plants per squer meter.However, the plant hight of pinto bean (Ghafar cultivar) was more affected by the plant density than the Kosha cultivar. Kusha cultivar had the highest number of seeds in pods. With increasing of  plant density, the number of pods per plant decreased in both cultivars of pinto bean (Kosha and Ghafar). In Kosha cultivar at plant density of 11, sulfur-containing humic acid factor did not significantly affected the number of seeds in pods. However, at higher densities, with increasing of humic acid application, the number of seeds in the pod increased. The highest seed yield was observed in the Kosha cultivar with application 6 liters of humic acid per hectare. The interaction effect of plant density and humic acid on seed yield showed that the highest bean seed yield was related to the density of 20 plants per square meter along with sulfur humic acid of 6 liters per hectare. The biological yield of Kosha cultivar was 11.8% higher than Ghafar cultivar. With increasing the plant density, the biological yield increased. Based on results, the highest biological yield was observed in the density of 29 plants, which increased by 41.3% compared to 11 plant density. It was also observed that at the level of no humic acid fertilization, the amount of total chlorophyll of pinto bean cultivars of Kosha and Ghafar were not affected by plant density. However, with increasing of humic acid application, the amount of total chlorophyll in both cultivars significantly increased, so that the highest amount of this trait was observed at level 6. liter per hectare of humic acid and at the densities of 11 and 20 plants in Kosha and the density of 11 plants in Ghafar cultivar. Conclusion In general, it was found that humic acid and plant density were able to have a positive effect on most of the traits and photosynthetic pigments of pinto beans. By observing the appropriate level of density, variety and humic acid, we will be able to harvest the maximum yield of pinto bean (Phaseolus vulgaris L.) cultivars (Kosha and Ghafar) in the desired area.   عملکرد بیولوژیک, عملکرد دانه, ارتفاع بوته, کلروفیل Biological yield, seed yield, plant height, chlorophyll 117 134 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1658-1&slc_lang=fa&sid=1 Reza Vakili رضا وکیلی rezavakili72@yahoo.com 11111111111 100319475328460011051 No Department of Plant Production and Genetic, Shirvan Faculty of Agriculture, University of Bojnord, Bojnord, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران. Alireza dadkhah علیرضا دادخواه dadkhah@um.ac.ir 11111111 100319475328460011052 Yes Department of Plant Production and Genetic, Shirvan Faculty of Agriculture, University of Bojnord, Bojnord, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران. Reza Rezvani رضا رضوانی reza.rezvani6604@gmail.com 1111111111111 100319475328460011053 No Department of Plant Production and Genetic, Shirvan Faculty of Agriculture, University of Bojnord, Bojnord, Iran گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، دانشکده کشاورزی شیروان، دانشگاه بجنورد، بجنورد، ایران.