fa بررسی‎ ‎فیزیولوژیکی اثر زه‎ ‎آب مزارع نیشکر روی برخی صفات کمی و کیفی ارقام کلزا ‌ فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چکیده:</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به‌منظور ارزیابی برخی خصوصیات فیزیولوژیکی، کمی و کیفی ارقام کلزا تحت آبیاری با زه آب مزارع نیشکر در مزارع شرکت کشت و صنعت نیشکر دعبل خزاعی به‌صورت کرت‌های یک‌بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتور اصلی آزمایش شامل منابع آبی با چهار سطح شامل: (شاهد: استفاده از آب خام رودخانه کارون، استفاده از زه آب مزارع نیشکر، استفاده از آب خام رودخانه کارون و زه آب مزارع نیشکر به‌صورت تناوبی، استفاده از آب خام رودخانه کارون و سپس استفاده از زه آب مزارع نیشکر) و فاکتور فرعی شامل ارقام کلزا شامل: (رقم هیبرید هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">50.، </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">رقم هیبرید هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4815</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">. ، رقم آزادگرده‌افشان</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">( RGS003 </span></b><b>&nbsp;</b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بود. نتایج نشان داد که پاسخ‌های ارقام کلزا به استفاده از زه آب نیشکر در این مطالعه اختلاف معنی‌داری داشت. در میان ارقام موردمطالعه، رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4815</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> کمترین تفاوت را در استفاده از زه آب مزارع نیشکر در میان تیمارها و تکرارها نشان داد. بیشترین عملکرد دانه مربوط به رقم </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">RGS003</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در سطح شاهد (آبیاری با آب خام) با میانگین </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">33/5171</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> کیلوگرم در هکتار و کمترین عملکرد دانه در سطح سوم فاکتور منابع آبی (آبیاری با آب خام تا مرحله استقرار) رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">50</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> به مقدار میانگین </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">3371</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> کیلوگرم در هکتار حاصل شد. بیشترین تعداد خورجین در بوته مربوط به رقم </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">RGS003</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در سطح شاهد و کمترین تعداد مربوط به رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">50</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در سطح چهارم فاکتور منابع آبی بود. همچنین رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4815</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> با میانگین </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">2110</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> کیلوگرم در هکتار بیشترین مقدار روغن دانه را در سطح شاهد از خود نشان داد. برهم‌کنش اثر رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">50</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و سطح چهارم فاکتور منابع آبی، سبب کاهش عملکرد و کیفیت روغن شد. درحالی‌که در سایر تیمارهای منابع آبی، تفاوت معنی‌داری نداشت. به نظر می&shy;رسد رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4815</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> از ثبات عملکرد بهتری در این آزمایش برخوردار بوده و می&shy;توان این رقم را با استفاده از پساب مزارع نیشکر در منطقه، مورد کشت قرارداد. </span></span></b></span></span></span></span><br> <br> <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:107%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,sans-serif"><b><span lang="FA" style="font-size:12.0pt"><span style="line-height:107%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چکیده:</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> <span style="font-size:11pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به‌منظور ارزیابی برخی خصوصیات فیزیولوژیکی، کمی و کیفی ارقام کلزا تحت آبیاری با زه آب مزارع نیشکر در مزارع شرکت کشت و صنعت نیشکر دعبل خزاعی به‌صورت کرت‌های یک‌بار خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. فاکتور اصلی آزمایش شامل منابع آبی با چهار سطح شامل: (شاهد: استفاده از آب خام رودخانه کارون، استفاده از زه آب مزارع نیشکر، استفاده از آب خام رودخانه کارون و زه آب مزارع نیشکر به‌صورت تناوبی، استفاده از آب خام رودخانه کارون و سپس استفاده از زه آب مزارع نیشکر) و فاکتور فرعی شامل ارقام کلزا شامل: (رقم هیبرید هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">50.، </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">رقم هیبرید هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4815</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">. ، رقم آزادگرده‌افشان</span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">( RGS003 </span></b><b>&nbsp;</b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بود. نتایج نشان داد که پاسخ‌های ارقام کلزا به استفاده از زه آب نیشکر در این مطالعه اختلاف معنی‌داری داشت. در میان ارقام موردمطالعه، رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4815</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> کمترین تفاوت را در استفاده از زه آب مزارع نیشکر در میان تیمارها و تکرارها نشان داد. بیشترین عملکرد دانه مربوط به رقم </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">RGS003</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در سطح شاهد (آبیاری با آب خام) با میانگین </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">33/5171</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> کیلوگرم در هکتار و کمترین عملکرد دانه در سطح سوم فاکتور منابع آبی (آبیاری با آب خام تا مرحله استقرار) رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">50</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> به مقدار میانگین </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">3371</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> کیلوگرم در هکتار حاصل شد. بیشترین تعداد خورجین در بوته مربوط به رقم </span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt">RGS003</span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در سطح شاهد و کمترین تعداد مربوط به رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">50</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در سطح چهارم فاکتور منابع آبی بود. همچنین رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4815</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> با میانگین </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">2110</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> کیلوگرم در هکتار بیشترین مقدار روغن دانه را در سطح شاهد از خود نشان داد. برهم‌کنش اثر رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">50</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و سطح چهارم فاکتور منابع آبی، سبب کاهش عملکرد و کیفیت روغن شد. درحالی‌که در سایر تیمارهای منابع آبی، تفاوت معنی‌داری نداشت. به نظر می&shy;رسد رقم هایولا </span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:">4815</span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> از ثبات عملکرد بهتری در این آزمایش برخوردار بوده و می&shy;توان این رقم را با استفاده از پساب مزارع نیشکر در منطقه، مورد کشت قرارداد. </span></span></b></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="unicode-bidi:embed"><span style="font-family:Calibri,&quot;sans-serif&quot;"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span style="font-family:&quot;Times New Roman&quot;,&quot;serif&quot;">In order to evaluate the effect of irrigating with drain water from Dabal Khaza&#39;i sugarcane fileds on some physiological characteristics, and quantitative and qualitative yield of rapeseed cultivars, a field experiment was carried out in a split plot arrangement in randomized complete block design with three replications. Main plots consisted of four water resources (use of raw water from Karun River as control, use of drain water from sugarcane fields, use of raw water from Karun River and drain water from sugarcane fields periodically, use of raw water from Karun River and then drain water from sugarcane fields). Sub plots consisted of three rapeseed cultivars (Hyola 50, Hyola 4815, and RGS003). The results showed that there was a significant difference among cultivars and irrigating with drain water in terms of most studied traits. RGS003 showed the highest seed yield in irrigation with raw water from Karun River (5171 kg hac^-1), and Hayola 50 showed the lowest seed yield in irrigation with raw water from Karun River and drain water from sugarcane fields periodically (3371 kg hac^-1). RGS003 showed the highest number of pods per plant in irrigation with raw water from Karun River (5171 kg hac^-1), and Hayola 50 showed the lowest values in irrigation with raw water from Karun River and then drain water from sugarcane fields (3371 kg hac^-1). &nbsp;Hayola 4815 showed the highest oil yield in irrigation with raw water from Karun River (2110 kg hac^-1). Irrigation with raw water from Karun River and then drain water from sugarcane fields caused a decrease in oil yield and quality, while there was no significant difference in other water source treatments. Overall, the results of this experiment showed that, Hayola 4815 is recommended to improve sustainable rapeseed production when we use drain water from sugarcane fields.</span></span></span></b></span></span></span></span> آب‌های نامتعارف, دانه روغنی, نیشکر sugarcane, oilseed, unconventional waters ‎ 47 64 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1544-2&slc_lang=fa&sid=1 Kazem Neysi کااظم نیسی kazemnaisy@gmail.com 1989655491 100319475328460011107 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Payman Hassibi پیمان حسیبی p.hassibi@scu.ac.ir 0054648793 100319475328460011108 Yes Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Afrasiab‎ Rahnama Ghahfarokhi ‎ افراسیلب راهنما قهفرخی a.rahnama@scu.ac.ir 4622543753 100319475328460011109 No Shahid Chamran University of Ahvaz دانشگاه شهید چمران اهواز Aghajan‎ Bahadori‎ آقاجان بهادری aghajan.bahadori@gmail.com 5929500835 100319475328460011110 No Khuzestan Sugarcane and By Products Industries Development Company ‎ شرکت توسعه نیشکر و صنایع جانبی