fa اثر محلول‌پاشی نانو‎ ‎ذرات ‌‎)‎آهن و سیلیکون‎(‎‌ بر عملکرد، مولفه‌های پر شدن دانه و برخی صفات ‌فیزیولوژیک گلرنگ در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research <span style="font-size: 11pt;"><span style="line-height: 150%;"><span style="direction: rtl;"><span style="unicode-bidi: embed;"><span style="font-family: Calibri;"><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">خشکی یکی از شدیدترین تنش&shy;های محیطی است که نقش بسزایی در کاهش عملکرد در مناطق خشک و نیمه خشک دارد. در این راستا، کاربرد سیلیکون در ترکیب با عناصر ریزمغذی مانند آهن و آبیاری تکمیلی یک استراتژی جدید و نوآورانه برای غلبه بر اثرات مخرب خشکی است. از این رو به‌&shy;منظور بررسی اثر محلول‌پاشی نانوذرات </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span roman="" style="font-family:;">)</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">آهن و سیلیکون</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span roman="" style="font-family:;">(</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;"> بر عملکرد، مولفه‌های پرشدن دانه و برخی صفات فیزیولوژیک گلرنگ در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی، آزمایشی به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار در ایستگاه تحقیقات کشاورزی اردبیل (آلاروق) در سال زراعی 1401-1400 اجرا شد.</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;"> فاکتورهای مورد بررسی سطوح آبیاری (عدم آبیاری یا کشت دیم، آبیاری تکمیلی در 50 درصد مراحل تکمه‌دهی و گل&shy;دهی به&shy;ترتیب معادل کد 55 و 65 مقیاس</span></span></span></b> <span dir="LTR" style="font-size: 12pt;"><span style="line-height: 150%;"><span roman="" style="font-family:;">BBCH</span></span></span><span lang="AR-SA" style="font-size: 12pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">)</span></span></span><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;"> و محلول‌پاشی نانوذرات (</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">محلول‌پاشی با آب به‌عنوان شاهد، محلول‌پاشی 1 گرم در لیتر نانواکسید آهن، محلول‌پاشی 50 میلی&shy;گرم درلیتر نانوسیلیکون، محلول‌پاشی توام 5/0 گرم در لیتر نانواکسید آهن و 25 میلی&shy;گرم در لیتر نانوسیلیکون</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">) شامل می_&shy;شدند. نتایج نشان داد که محلول‌پاشی توام نانوذرات (آهن و سیلیکون) در شرایط آبیاری تکمیلی در مرحله تکمه‌دهی شاخص کلروفیل</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;"> (</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">44/35 درصد</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">)</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">، محتوای نسبی آب </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">(</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">25/44 درصد</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">)، </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">هدایت روزنه‌ای برگ </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">(</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">93/32 درصد</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">)،</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;"> سرعت و طول دوره موثر پر شدن دانه (به&shy;ترتیب 47/7 و 33/36 درصد)</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">،</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;"> تعداد دانه در طبق (06/45 درصد)، وزن هزاردانه (06/53 درصد) و عملکرد دانه (77/43 درصد) را نسبت به شرایط عدم محلول‌پاشی نانوذرات تحت شرایط دیم افزایش داد. بر اساس نتایج این بررسی</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">،</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">به‌نظر می‌رسد محلول‌پاشی نانوذرات و انجام آبیاری تکمیلی می‌تواند به&shy;عنوان یک روش آسان، سریع و موثر در کاهش صدمات ناشی از خشکی در گلرنگ تحت شرایط دیم بواسطه بهبود مولفه‌های پرشدن دانه و برخی صفات فیزیولوژیک (همچون </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">شاخص کلروفیل، محتوای نسبی آب و</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">هدایت روزنه‌ای برگ)</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size: 10pt;"><span style="line-height: 150%;"><span nazanin="" style="font-family:;">استفاده شود.</span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp; <span style="font-size: 11pt;"><span style="line-height: normal;"><span style="font-family: Calibri;"><span roman="" style="font-family:;">Drought stress is one of the most severe environmental stresses which is a significant role to &lrm;yield reductions in arid and semi arid. In this regard, the application of silicon &lrm;in combination with microelements such as iron is a recent, innovative strategy to &lrm;overcome the damaging effects of drought. So, in order to study the effect of nanoparticles foliar application (iron and silicon) on yield, grain filling components and some physiological traits of safflower under rained and supplementary irrigation conditions, an experimental as factorial was conducted based on randomized complete block design with three replications at the Agricultural Research Station of Ardabil (Alarouq) in 2021-2022. The experimental factors were included irrigation levels (no irrigation or rainfed condition as control, supplementary irrigation at 50% heading-bud and flowering stages </span><span roman="" style="font-family:;">according with</span><span roman="" style="font-family:;"> 55 and 65 BBCH code respectively) and nanoparticles foliar application (foliar application with water as control, foliar application of 1 g.L^-1nano iron oxide, 50 mg.L^-1nano silicon, foliar application 0.5 g.L^-1of nanoiron oxide and 25 mg.L^-1nano silicon). The results showed that nanoparticles foliar application of iron and silicon under supplementary irrigation conditions at the heading-bud stage increased chlorophyll index (35.44%), relative water content (44.25%) and stomatal conductance (32.93%), rate and grain filling period (7.47 and 36.33%&nbsp; respectively), </span><span roman="" style="font-family:;">the number of grain per bud </span><span roman="" style="font-family:;">(45.06%)</span><span roman="" style="font-family:;">, 1000 grains weight </span><span roman="" style="font-family:;">(53.06%)</span><span roman="" style="font-family:;"> and grain yield</span><span roman="" style="font-family:;"> (43.77%) in comparison with no foliar application of nanoparticles under rainfed conditions. Based on the results of this study, </span><span roman="" style="font-family:;">it seems that foliar </span><span roman="" style="font-family:;">application </span><span roman="" style="font-family:;">of nanoparticles and supplementary irrigation could be utilized as a rapid, easy and effective approach to reduce drought-induced damages on safflower <b>under</b> rainfed conditions due to improving of </span><span roman="" style="font-family:;">grain filling components and </span><span roman="" style="font-family:;">some physiological traits (such as</span><span roman="" style="font-family:;"> chlorophyll index, relative water content and stomatal conductance</span><span roman="" style="font-family:;">).</span></span></span></span><br> &nbsp; سرعت پر شدن دانه, شاخص کلروفیل, عملکرد کوانتومی, محتوای نسبی آب, هدایت روزنه‌ای.‌ Chlorophyll index, Grain filling rate, Quantum yield, Relative water content, Stomatal conductance‎ 75 91 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-58-13&slc_lang=fa&sid=1 raouf seyed sharifi رئوف سید شریفی raouf_ssharifi@yahoo.com 1375696726 10031947532846009996 Yes University of Mohaghegh Ardabili, Ardabil, Iran دانشگاه محقق اردبیلی Saber Seifamiri صابر سیف امیری saber.seifamiri@gmail.com 1375696726 10031947532846009997 No Research instructor of the agronomy department of the Center for Research and Education of Agriculture and Natural ‎Resources, Ardabil Province, Ardabil, Iran مربی پژوهشی، بخش زراعی باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل، اردبیل ایران ‌ hamed narimani حامد نریمانی hamed.narimani.72@gmail.com 1375696726 10031947532846009998 No انشگاه محقق اردبیلی