fa بررسی اثرات تاریخ کاشت و رقم بر صفات فیزیولوژیک و عملکرد دانه گندم آبی (.Triticum aestivum L) در شرایط آب و هوایی خرم‌آباد اکوفیزیولوژی Ecophysiology پژوهشي Research <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="tab-stops:353.85pt"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به‌رغم پیشرفت‌های ژنتیکی، بروز عوامل محدودکننده‌ای همچون اقلیم، خاک و مدیریت زراعی باعث گردیده است در بسیاری از مناطق</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">،</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> فاصله قابل‌توجه بین عملکرد برداشتی زارعین و پتانسیل عملکرد ژنتیکی ایجاد گردد. شناخت عوامل محدودکننده و برنامه‌ریزی مناسب و تعیین راهکارهای افزایش سازگاری گیاهان زراعی به این تغییرات احتمالی، سبب پاسخ مناسب گیاهان زراعی به این تغییرات می‌شود. بدین منظور، مطالعه حاضر باهدف </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بررسی اثر تاریخ کاشت و رقم بر عملکرد و صفات فیزیولوژیک</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات در قالب طرح آماری بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1400-1399 در دانشکده کشاورزی دانشگاه لرستان اجرا گردید. عامل اصلی شامل چهار تاریخ کشت 15 مهر، 30 مهر، 15 آبان، 30 آبان و عامل فرعی رقم که این ارقام شامل</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">چمران 2، سیروان و میهن</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر ساده تاریخ کاشت بر کلیه‌ی صفات موردبررسی در سطح احتمال یک درصد و اثرات ساده رقم بر صفات سرعت فتوسنتز، عملکرد دانه در سطح احتمال یک درصد و هدایت مزوفیلی، هدایت روزنه‌ای</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">در سطح احتمال پنج درصد معنی‌دار شد. تاریخ کاشت 15 مهرماه به دلیل کشت زودهنگام و حادث شدن مراحل رشدی با دماهای پایین‌تر از تحمل گیاه و تاریخ کاشت 30 آبان به دلیل تأخیر در زمان کاشت سبب کاهش عملکرد دانه گردید. به‌طورکلی</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تاریخ کشت مناسب</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ضمن</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">افزایش</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">شرایط بهینه برای ارقام گندم</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ویژگی‌های</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">رشدی</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و فیزیولوژیک</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">گیاه</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">ازجمله</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مؤلفه‌های</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">فتوسنتزی، شرایط</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مساعدی</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">را برای</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">رشد</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">مطلوب‌تر</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">گیاه فراهم</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">نموده</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و نهایتاً عملکرد دانه را افزایش می‌دهد</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> در این مطالعه این تاریخ کاشت 15 آبان و رقم میهن به ترتیب به‌عنوان بهترین تاریخ کاشت و رقم برای منطقه خرم‌آباد و مناطق آب‌و‌هوایی مشابه آن توصیه می‌گردد.</span></span></span></b></span></span></span></span></span></span><br> <br> &nbsp; <span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span sans-serif="" style="font-family:Calibri,"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">Despite genetic advances, the emergence of limiting factors such as climate, soil and crop management has led to a significant gap in many areas between farmers harvest performance and genetic yield potential. Knowing the limiting factors and proper planning and determining strategies to increase the adaptation of crops to these possible changes, causes the appropriate response of crops to these changes. For this purpose, the present study was conducted to investigate the effect of planting date and cultivar on yield and experimental physiological traits as a split plot in the form of a randomized complete block design with three replications in the crop year </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">2020-2021 </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">in the Faculty of Agriculture, Lorestan University. The main factor included the four planting dates of </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">6 October, 21 October, 5 November, 20 November </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">and the secondary factor of the cultivar, which included Chamran 2, Sirvan and Mihan. The results of analysis of variance showed that the simple effect of planting date on all studied traits was significant at one percent probability level and the simple effects of cultivar on photosynthesis rate, grain yield at one percent probability level and mesophilic conductance, stomatal conductance at </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">five</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> percent probability level were significant. Planting date was </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">6 October </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">due to early sowing and occurrence of growth stages with temperatures lower than plant tolerance and planting date was </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">20 November </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">due to delay in sowing time reduced seed yield. In general, the appropriate planting date, while increasing the optimal conditions for wheat cultivars, the growth and physiological characteristics of the plant, including photosynthetic components, provide favorable conditions for better plant growth and ultimately increase grain yield. In this study, this planting date of </span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">5 November</span></span></span></b><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""> and Mihan cultivar is recommended as the best planting date and cultivar for Khorramabad region and similar climatic regions, respectively.</span></span></span></b></span></span></span><br> <br> &nbsp; سرعت فتوسنتز, سرعت تعرق, شاخص سطح برگ, عملکرد دانه, کلروفیل photosynthesis rate, transpiration rate, leaf area index, grain yield, chlorophyll 39 56 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-174-3&slc_lang=fa&sid=1 hamed khosravi حامد خسروی hamedkhosravi1989@gmail.com 4073573497 10031947532846009985 No University of Lorestan دانشگاه لرستان Nasser Akbari ناصر اکبری akbari.n@lu.ac.ir 2800413042 10031947532846009986 Yes University of Lorestan دانشگاه لرستان Mashaalah Daneshvar ماشااله دانشور daneshvar48@yahoo.com 5929644691 10031947532846009987 No University of Lorestan دانشگاه لرستان Omid ali Akbarpour امید علی اکبرپور omidakbarpour@gmail.com 4072813559 10031947532846009988 No University of Lorestan دانشگاه لرستان sajad Rahimi moghadam سجاد رحیمی مقدم sajad.moghaddam@yahoo.com 4859931777 10031947532846009989 No University of Lorestan دانشگاه لرستان