fa اثر تاریخ کاشت بر خصوصیات فنولوژیک، عملکرد دانه و اجزای عملکرد گروه‌های مختلف رسیدگی هیبریدهای ذرت در منطقه همدان به زراعی Crop Improvment پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:10pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="font-weight:bold"><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">با توجه به تأثیرگذاری درجه حرارت و طول روز بر عملکرد دانه ذرت، شناخت تاریخ مناسب کاشت هیبریدهای مختلف ذرت ضروری است. به‌منظور بررسی واکنش گروه‌های مختلف رسیدگی هیبریدهای ذرت در منطقه همدان، اقدام به کاشت سه هیبرید زودرس (201</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، 260</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""> KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و 400</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">)، دو هیبرید میان‌رس (647</span></span> <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و </span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">678</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">BC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) و دو هیبرید دیررس (</span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">703</span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و 704</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) در چهار تاریخ کاشت (10 اردیبهشت، 1 خرداد، 20 خرداد و 10 تیر) به‌صورت کرت‌های خردشده بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی طی سال‌های 1396 و 1397 در ایستگاه تحقیقاتی اکباتان مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استان همدان گردید. تاریخ‌های کاشت در کرت‌های اصلی و هیبریدها در کرت‌های فرعی جای گرفتند. بیش‌ترین عملکرد دانه هیبریدهای موردبررسی در تاریخ کاشت دوم مشاهده شد و هیبریدهای </span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">703</span></span><span dir="LTR" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، 704</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، </span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">678</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">BC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و 647</span></span> <span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به ترتیب با 18271، 18066، 17068 و 16491 کیلوگرم در هکتار از برتری معنی‌دار نسبت به هیبریدهای 400</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">، 260</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times=""> KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">و 201</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span> <span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به ترتیب با 13557، 12620 و 12291 کیلوگرم در هکتار عملکرد دانه برخوردار بودند. با تأخیر در زمان کاشت (تاریخ کاشت سوم)، عملکرد دانه تمامی هیبریدها کاهش یافت و علی‌رغم کاهش طول دوره کاشت تا گلدهی، سایر خصوصیات فنولوژیک شامل: دوره پر شدن دانه، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک دانه و روز تا رسیدن رطوبت دانه به 20% (زمان مناسب برداشت مکانیزه) افزایش نشان داد. در تاریخ کاشت آخر (10 تیر)، هیبریدهای دیررس به مرحله رسیدگی فیزیولوژیک دانه نرسیدند و هیبریدهای میان‌رس نیز امکان رسیدن به رطوبت مناسب برداشت مکانیزه را نیافتند، درصورتی‌که امکان برداشت مکانیزه هیبریدهای زودرس پیش از مواجهه با سرمای شدید پاییزه فراهم بود و هیبرید 400</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> با 11110 کیلوگرم در هکتار، بیش‌ترین عملکرد دانه را در میان هیبریدهای زودرس داشت. به‌طورکلی در صورت به تأخیر افتادن زمان کاشت به نیمه اول تیرماه در مناطقی مانند همدان، کاشت هیبریدهای زودرس ذرت (به‌خصوص هیبرید 400</span></span><span dir="LTR" lang="EN-GB" style="font-size:9.0pt"><span style="line-height:150%"><span bold="" new="" roman="" style="font-family:" times="">KSC</span></span></span><span lang="FA" style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">) به دلیل عملکرد دانه مطلوب و امکان آماده‌سازی به‌موقع زمین برای کشت بعدی توصیه می‌شود.</span></span></span></span></span></span></span></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>Considering the effect of temperature and day length on maize grain yield, knowing the appropriate planting date of different maize hybrids is necessary. In order to investigate the response of different groups of maize hybrids to planting date in Hamedan region, three </strong><strong>early maturing hybrids</strong><strong> (KSC201, KSC260 and KSC400), two medium </strong><strong>maturing hybrids</strong><strong> (KSC647 and BC678) and two </strong><strong>late maturing hybrids</strong><strong> (KSC703 and KSC704) were planted in Four planting dates (</strong><strong>30</strong> <strong>April</strong><strong>, 22 </strong><strong>May</strong><strong>, 10 June and 1 July) into random plots based on a randomized complete block design during 2017 and 2018 at Ekbatan Research Station of the Agricultural and Natural Resources Research Center of Hamadan Province. Planting dates were placed in main plots and hybrids in sub plots. </strong><strong>The highest grain yield </strong><strong>of </strong><strong>hybrids</strong><strong> was observed on the second planting date and KSC703, KSC704, BC678 and KSC647 hybrids </strong><strong>with grain yield of</strong><strong> 18271, 18066, 17068 and 16491 kg.ha^-1, respectively, were significantly superior to KSC400, KSC260 and KSC201 hybrids</strong> <strong>with grain yield of</strong><strong> 13557, 1260 and 12291 kg.ha^-1, respectively.</strong> <span jsaction="click:qtZ4nf,GFf3ac,tMZCfe; contextmenu:Nqw7Te,QP7LD; mouseout:Nqw7Te; mouseover:qtZ4nf,c2aHje" jsname="W297wb"><strong>With delay in planting time (third planting date), grain yield of all hybrids decreased and despite the reduction of planting to flowering period, other phenological characteristics include: grain filling period, day to grain physiological maturity and day to grain moisture</strong></span> <span jsaction="click:qtZ4nf,GFf3ac,tMZCfe; contextmenu:Nqw7Te,QP7LD; mouseout:Nqw7Te; mouseover:qtZ4nf,c2aHje" jsname="W297wb"><strong>of 20% (suitable time for mechanized harvesting) increased.</strong></span><strong> At the last planting date</strong> <strong>(</strong><strong>1 July</strong><strong>)</strong><strong>, </strong><strong>late maturing hybrids</strong> <strong>did not reach the physiological maturity stage of grain, and </strong><strong>medium </strong><strong>maturing hybrids</strong> <strong>were not able to reach the appropriate harvest moisture, while </strong><strong>early maturing hybrids</strong> <strong>could be harvested before facing the severe autumn cold&nbsp;</strong><span style="font-size:12px;"><b><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times="">and among </span></span><span lang="EN"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times="">them,</span></span></span></b> <b><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times="">KSC400 showed the highest grain yield with 11110 </span></span><span lang="EN"><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times="">kg.ha^-1</span></span></span><span style="line-height:115%"><span new="" roman="" times="">.</span></span></b></span><strong><span style="font-size:12px;"> In general, in case of delaying the planting time to </span>22 June-6 July in region such as Hamedan, planting early maize hybrids (especially KSC400 hybrid) is recommended due to desirable grain yield and the possibility of timely preparation of land for the next crop.</strong></div> <span dir="LTR"></span> گلدهی, رسیدگی فیزیولوژیک, ردیف دانه و زودرسی flowering, physiological maturity, row grain and earliness 5 20 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1579-1&slc_lang=fa&sid=1 Mehdi Mottaghi مهدی متقی m.motaghi@areeo.ac.ir 0066446503 10031947532846009206 Yes Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO) سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی