fa اثر کود سبز و مقادیر مختلف کود فسفر و نیتروژن بر عملکرد دانه‌ی گندم در شرایط محیطی دزفول فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت ماش به عنوان کود سبز و سطوح مختلف کود فسفر و نیتروژن بر عملکرد دانه‌ی گندم رقم چمران این آزمایش در سال زراعی90-1389 به صورت آزمایش کرت خرده شده فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. دو تاریخ کاشت کود سبز ماش 10 تیرماه و 20 مردادماه به همراه کرت آیش به عنوان کرت اصلی در نظر گرفته شدند. سه سطح کود نیتروژن (بدون کود، 60 و 120 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار) به عنوان فاکتور اول و سه سطح کود فسفر (بدون کود، 45 و 90 کیلوگرم فسفر خالص در هکتار) به عنوان فاکتور دوم در کرت‌های فرعی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که اثر کود سبز و برهمکنش تیمارهای آزمایشی بر عملکرد دانه در سطح احتمال پنج درصد و اثر تیمارهای فسفر و نیتروژن بر این صفت در سطح احتمال یک درصد معنی‎دار بود. کشت کود سبز ماش در تاریخ‌های دهم تیرماه و 20 مردادماه باعث افزایش عملکرد دانه نسبت به تیمار آیش به میزان 3/15 و 1/3 درصد شد. تأخیر در تاریخ کاشت کود سبز ماش باعث کاهش اثرات سودمند آن در عملکرد دانه شد. بیش‌ترین عملکرد دانه به ترکیب تیماری 120 کیلوگرم نیتروژن + 90 کیلوگرم فسفر در تاریخ کاشت کود سبز دهم تیرماه متعلق بود. به‌طورکلی، نتایج این پژوهش نشان داد که کاشت ماش جهت استفاده به عنوان کود سبز در تاریخ 10 تیرماه باعث افزایش عملکرد دانه‌ی گندم نسبت به شرایط آیش شد. هم‌چنین مشخص شد که در هنگام استفاده از ماش به عنوان کود سبز، عملکرد دانه در تیمارهای کودی 60 کیلوگرم نیتروژن و 45 کیلوگرم فسفر در هکتار، نسبت به تیمار 120 کیلوگرم نیتروژن + 90 کیلوگرم فسفر در هکتار در شرایط آیش بیش‌تر بود. افزایش عملکرد دانه در تیمارهای کود سبز نسبت به تیمار آیش به دلیل افزایش تعداد دانه در واحد سطح و عملکرد بیولوژیکی بود. In order to investigate the effect of green gram sowing date as a green manure and different levels of nitrogen and phosphorous fertilizers on wheat grain yield of Chamran cultivar this experiment was conducted as split-plot factorial experiment based on completely randomized blocks design with three replications in 2008-2009 cropping year. Two green gram sowing dates 3 July and 10 August plus fallow plot were considered as main plot. Three levels of nitrogen fertilizer (without fertilizer, 60 and 120 kg net nitrogen per hectare) as the first factor and three levels of phosphorous fertilizer(without fertilizer, 45 and 90 kg net phosphorous per hectare) as the second factor were in sub-plots. Results indicated that the effect of green manure and the interaction of experimental treatments on grain yield at five percentage probability level and the effect of nitrogen and phosphorous treatments on this trait at one percentage probability level was significant. Sowing green gram manure in dates 3 July and 10 Aug increased grain yield by the amount of 15.3 and 3.1 percentage as compared with fallow treatment. Delaying in green gram sowing date reduced the useful effects of the green manure in grain yield. The highest grain yield was belonged to the treatment combination 120 kg nitrogen +90 kg phosphorous at green gram sowing date on 3 July. Generally, the results of this research showed that sowing green gram as a green manure on date 3 July increased wheat grain yield as compared with fallow conditions. Also, it is clear that when using green gram as green manure, grain yield in fertilizer treatments 60 kg nitrogen and 45 kg phosphorous per hectare was higher than treatment 120 kg nitrogen + 90 kg phosphorous per hectare in fallow conditions. Increasing the grain yield in green manure treatments as compared with fallow treatment was due to increasing grain number per unit area and biological yield کود سبز, کودهای معدنی, گندم. Green manure, Inorganic fertilizers, Wheat. 73 84 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-28-96&slc_lang=fa&sid=1 A. Modhej عادل مدحج Adelmodhej2006@yahoo.com 1003194753284600394 1003194753284600394 Yes A. Mohamadpour عبدالرحیم محمدپور 1003194753284600395 1003194753284600395 No