fa اثر تاریخ‌ و تراکم‌ کاشت بر عملکرد، اجزای عملکرد و میزان پروتئین ارقام گندم در منطقه نکاء به زراعی Crop Improvment پژوهشي Research <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:11pt"><span style="line-height:150%"><span style="direction:rtl"><span style="unicode-bidi:embed"><span calibri="" style="font-family:"><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">عملکرد و کیفیت گندم </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">(<i>Triticum aestivum </i>L.)</span></span></span></b><b><i> </i></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تحت تاثیر تاریخ کاشت و تراکم بوته در واحد سطح و رقم می</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">باشد. این آزمایش در قالب طرح آماری بلوک</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های کامل تصادفی به روش کرت</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های دو بار خرد شده با سه تکرار طی دو سال زراعی 96-1395 و 97-1396 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی بایع‌کلا</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> (نکاء)</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">اجرا گردید. سه تاریخ کاشت؛</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">30 آبان، 15 آذر و 30 آذر، در کرت</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های اصلی، چهار تراکم</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">300، 350، 400 و 450 بذر در متر‌مربع در کرت&shy;های فرعی و سه رقم گندم بهاره (مروارید، گنبد و احسان)&nbsp; در کرت</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">های فرعی فرعی مقایسه گردید</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">.</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تعداد دانه در سنبله و میزان پروتئین تحت اثر تاریخ کاشت قرار نگرفت. میزان عملکرد دانه در تاریخ کاشت دوم و سوم به ترتیب 7/25 و 5/37 درصد کم</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تر از تاریخ کاشت اول بود.</span></span></span></b><b> </b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">با افزایش تراکم بوته از تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه و میزان پروتئین دانه کاسته شد ولی ارتفاع بوته، تعداد سنبله در&nbsp; واحد سطح و عملکرد زیستی افزایش یافت. </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">رقم احسان نسبت به سایر ارقام از میانگین دوره پرشدن دانه، تعداد سنبله در واحد سطح، تعداد دانه در سنبله، عملکرد و میزان پروتئین بیش</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">تری برخوردار بود. برهم</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">کنش تاریخ کاشت در میزان بذر بر عملکرد دانه</span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> و</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:"> همچنین برهم</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">کنش تاریخ کاشت در رقم بر وزن هزار دانه معنی</span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">‌</span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">دار گردید. همبستگی میان عملکرد دانه با کلیه صفات به غیر از تعداد دانه در سنبله و درصد پروتئین دانه مثبت و معنی‌دار بود که در این میان عملکرد زیستی بالاترین میزان همبستگی (^**84/0) با عملکرد دانه را نشان داد. </span></span></span></b><b><span lang="FA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">باتوجه به نتایج به‌دست آمده </span></span></span></b><b><span lang="AR-SA" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span b="" nazanin="" style="font-family:">به منظور دست‌یابی به عملکرد بالا در صورتی‌که کاشت در ۳۰ آبان انجام پذیرد ۳6۰ بذر در متر‌مربع و در ۳۰ آذرماه ۴۵۰ بذر در متر‌مربع توصیه می‌گردد. </span></span></span></b><b><span dir="LTR" style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times=""><span style="color:red"></span></span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div></div> <div style="text-align: justify;"><strong><span dir="RTL"></span></strong><span style="font-size:11pt"><span style="text-justify:kashida"><span style="text-kashida:0%"><span style="line-height:150%"><span calibri="" style="font-family:"><b><span style="font-size:10.0pt"><span style="line-height:150%"><span new="" roman="" style="font-family:" times="">The yield and quality of wheat (<i>Triticum aestivum</i> L.) is influenced by sowing date, plant density per unit area and cultivar. This experiment was carried out a split-split plot based on randomized complete block design (RCBD) with three replications during two crop years 2016-2017 and 2017-2018 at Baye Kola (Neka) Agricultural Research Station. three sowing dates; On November 30, December 15 and December 30, in the main plots, four densities of 300, 350, 400 and 450 seeds m^-2 in sub plots and three cultivars of spring wheat (Marvarid, Gonbad and Ehsan) were compared in sub-sub plots. The number of grains per spike and protein percentage were not affected by sowing date. The grain yield on the second and third sowing date were 25.7 and 37.5 percent lower than the first sowing date, respectively. With a rise in plant density, the number of grains per spike, thousand kernel weight and protein percentage were decreased but plant height, spikes per unit area and biological yield were increased. Ehsan cultivar had the highest duration of grain filling, spikes per unit area, grains per spike, grain yield and protein percentage in compare of to other cultivars. The interaction of sowing date in seed rate on grain yield and sowing date in cultivar on thousand kernel weight were significant. The correlation between grain yield and all traits except grains per spike and protein percentage was positive and significant. Biological yield showed the highest correlation with grain yield (0.84**). <span style="color:black">According to the results, </span>in order to achieve high yield, on November 20 , 360 seeds m^2&nbsp;and on December 20 , 450 seeds m²&nbsp;are recommended. </span></span></span></b></span></span></span></span></span><br> &nbsp;</div> <div></div><div style="text-align: justify;"></div> صفت‌های زراعی, رسیدگی فیزیولوژیکی, عملکرد دانه. Agricultural traits, Grain yield, Physiological maturity . 65 84 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1560-2&slc_lang=fa&sid=1 Hamideh Semnaninejad حمیده سمنانی نژاد h1393semnaninejad@gmail.com 0942151542 100319475328460011041 No Department of Horticultural Science and Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran واحد علوم تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران Ghorban Nourmohammadi قربان نورمحمدی agriculture.doc@srbiau.ac.ir 3932403800 100319475328460011042 No Department of Horticultural Science and Agronomy, Science and Research Branch, Islamic Azad University, Tehran واحد علوم تحقیقات تهران، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران Valiollah Rameeh ولی اله رامئه valiollahrameeh@yahoo.com 2160988804 100319475328460011043 Yes Research ,Education and Extention Organization تحقیقات,آموزش و ترویج کشاورزی Ali CheratiAraei علی چراتی آرائی acherati@yahoo.com 2061455409 100319475328460011044 No Research ,Education and Extention Organization تحقیقات,آموزش و ترویج کشاورزی