fa ارزیابی صفات فیزیولوژیکی مؤثر بر عملکرد دانه ذرت در سطوح مختلف آبیاری، نیتروژن و تراکم بوته فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research به منظور بررسی تأثیر سطوح مختلف آبیاری، نیتروژن و تراکم بوته بر صفات فیزیولوژیکی ذرت دانه‌های هیبرید سینگل کراس 704 این تحقیق در مزرعه تحقیقاتی دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان واقع در شهر رامین اجرا گردید. این تحقیق در هر سال متشکل از سه آزمایش هر یک به‌صورت کرت‌های خرد شده در قالب بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار بود. در هر یک از آزمایشات یک سطح تیمار آبیاری اعمال گردید. تیمار آبیاری دارای سه سطح شامل آبیاری مطلوب، تنش ملایم و تنش شدید خشکی (به‌ترتیب آبیاری پس از تخلیه 30، 40 و 50 درصد ظرفیت زراعی) بود. تا مرحله چهار تا پنج برگی (مرحله استقرار گیاهچه) آبیاری‌ها پس از تخلیه 30 درصد ظرفیت زراعی در همه تیمارها انجام و از این مرحله به بعد تا 10 روز پیش از رسیدگی فیزیولوژیکی گیاه تیمارهای آبیاری دقیقاً اعمال گردید. در هر یک از آزمایش‌ها نیتروژن به عنوان تیمار اصلی دارای سه سطح کاربرد معادل 140، 180 و 220 کیلوگرم نیتروژن خالص در هکتار و تراکم بوته نیز به عنوان تیمار فرعی دارای سه سطح تراکم 6، 5/7 و 9 بوته در مترمربع بودند. نتایج نشان داد با افزایش شدت تنش خشکی درصد لوله شدن برگ افزایش یافت ولی محتوای نسبی آب و درصد نیتروژن برگ بلال و غلظت کلروفیل a کاهش نشان دادند. با افزایش فواصل آبیاری‌ها تأثیر مثبت کاربرد نیتروژن بر افزایش درصد نیتروژن برگ بلال و غلظت کلروفیلa به‌طور قابل ملاحظه‌ای کاهش یافت. افزایش تراکم به ویژه در شرایط تنش شدید خشکی موجب افزایش درصد لوله شدن برگ‌ها گردید، تأثیر تنش خشکی، نیتروژن و تراکم بوته بر عملکرد دانه معنی‌دار بود. افزایش کاربرد نیتروژن موجب افزایش عملکرد دانه شد. با کاهش فراهمی آب در خاک، از تأثیر مثبت مصرف نیتروژن بر عملکرد دانه کاسته شد. عملکرد دانه با افزایش تراکم افزایش یافت. نتایج نشان داد که به دلیل حساسیت زیاد صفات فیزیولوژیکی نسبت به کمبود آب از یک سو و ارتباط میان این صفات با عملکرد دانه از سوی دیگر، لازم است از آبیاری نامنظم و یا بروز هرگونه کم آبی به‌ویژه در مراحل حساس رشد ذرت جلوگیری به عمل آورد. In order to investigate the effect of different levels of irrigation, nitrogen and plant density on physiological traits of grains corn hybrid SC.704 this research was conducted at the research field of Natural Resources and Agricultural Sciences University of Khouzestan located in Ramin town. This research was consisted of three experiments each as split plots using randomized complete blocks design with three replications every year. In each experiment, one of the levels of irrigation treatment was implemented. The irrigation treatment including three levels of optimum irrigation, moderate tension and sever drought tension (irrigation after depletion of 30, 40 and 50 percentage of field capacity, respectively). Irrigations in all of the treatments was implemented after 30 percentage deplition of agronomy capacity till 4-5 leaf stage (seedling establishment) and after this stage until 10 days before physiological maturity, irrigation treatments were exactly implemented. In each experiment nitrogen as the main treatment were three application levels equal to 140, 180, and 220 Kg net nitrogen ha-1 and plant density as sub treatment were three density levels 6, 7.5, and 9 plants per m-2. The results showed by increasing the intensity of drought tension leaf rolling percentage increased, but relative water content and nitrogen percentage of ear leaf and chlorophyll a concentration showed reduction. By increasing irrigations intervals the positive effect of nitrogen application on increasing nitrogen percentage of the ear leaf and chlorophyll a concentration was considerably decreased. The increase of density especially in sever drought tension conditions caused increase in leaves rolling percentage, the effect of drought tension, nitrogen and plant density on grain yield was significant. Grain yield increased by increasing nitrogen application. The positive effect of nitrogen consumption on grain yield reduced due to decreasing of availability of water in soil. The grain yield increased by increasing density. The results showed that due to high sensitivity of physiological traits to water deficiency from one hand and the relation between these traits to grain yield from the other hand, prohibition of irregulated irrigation or any water deficiency especially at corn sensitive growth stages is necessary. ذرت, آبیاری, نیتروژن, تراکم بوته, صفات فیزیولوژیکی. Corn, Irrigation, Nitrogen, Plant density, Physiological traits. 17 33 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-28-95&slc_lang=fa&sid=1 Sh. Lack شهرام لک Sh.Lack@Khouzestan.srbiau.ac.ir 1003194753284600393 1003194753284600393 Yes