fa اثر آرایش کاشت بر برخی صفات کمی و کیفی مرتبط با عملکرد غده و کارایی مصرف آب ارقام سیب‌زمینی (Solanum tuberosum) در منطقه اردبیل فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable <strong><span style="layout-grid-mode:line;"><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">زراعت سیب&shy;زمینی نقش تعیین کننده&shy;ای در اقتصاد استان اردبیل دارد و اساس تغییرات اقتصادی و حتی معیشتی مردم متاثر از تولید و عرضه این محصول استراتژیک بوده و به نوعی در جریان زندگی اقتصادی مردم دخالت دارد. این تحقیق با هدف افزایش بهره&shy;وری آب و عملکرد غده سیب&shy;زمینی با انتخاب آرایش کاشت مناسب برای منطقه اردبیل طی سال&shy;های 97-1396 اجرا شد. </span></span></span></span></strong><strong><span style="color:black;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">در این آزمایش دو فاکتور شامل (آرایش کاشت و ارقام سیب&shy;زمینی) هر کدام در چهارسطح (دو ردیف با عرض کاشت 150 سانتی&shy;متر با دو نوار تیپ در دو پشته، سه&shy; ردیف با عرض کاشت 150 سانتی&shy;متر با دو نوار تیپ در روی یک پشته، چهار ردیف با عرض کاشت 150 سانتی&shy;متر در روی دو پشته و در هر پشته دو ردیف و روش مرسوم یعنی یک نوار تیپ و دو ردیف با عرض کاشت 150 سانتی&shy;متر با آبیاری غرقابی) و ارقام سیب&shy;زمینی به نام&shy;های (آگریا، میلوا، جلی و بانبا) با طبقه بذری گواهی&shy; شده بر اساس آزمایش اسپیلت بلوک بر پایه طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردید. بر اساس نتایج به دست آمده آرایش کاشت بر ارتفاع بوته، تعداد ساقه اصلی در بوته، تعداد غده در بوته، عملکرد غده، کارایی مصرف آب، درصد نیتروژن کل، ویتامین ث و قندهای احیایی غده معنی&shy;دار شد. حداکثر عملکرد غده و کارایی مصرف آب مربوط به ارقام میلوا و جلی با آرایش کاشت چهار ردیف با فاصله عرض کاشت 150 سانتی&shy;متر در روی دو پشته و در هر پشته دو ردیف و یک نوار تیپ، به ترتیب 80/75 و32/72 تن در هکتار و 13/10 و 66/9 کیلوگرم بر متر مکعب حاصل شد، به&shy;طوری&shy;که عملکرد غده این دو رقم نسبت به روش مرسوم کشت به ترتیب 49 و 85/41 تن در هکتار و کارایی مصرف آب 25/8 و 52/7 کیلوگرم بر متر مکعب افزایش نشان داد. بر اساس نتایج تجزیه به عامل&shy;ها، صفات ارتفاع بوته، تعداد ساقه اصلی در بوته، عملکرد غده و کارایی مصرف آب در آرایش کشت چهار ردیف با فاصله عرض کاشت 150 سانتی&shy;متر در رقم میلوا دارای بیشترین مقدار بودند. باتوجه به افزایش قابل توجه عملکرد وکاهش مصرف آب درآرایش کاشت چهار ردیف با فاصله عرض کاشت 150 سانتی&shy;متر در روی دو پشته و در هر پشته دو ردیف و یک نوار تیپ، این الگوی کشت برای منطقه اردبیل و مناطق هم اقلیم قابل توصیه است.</span></span></span></strong> Potato cultivation has a decisive role in the economy of Ardabil province and the basis of economic changes and even people&#39;s livelihood is affected by the production and supply of this strategic product and is somehow involved in the economic life of the people. The aim of the present research was to increase water use efficiency and potato tuber yield by choosing an appropriate planting pattern in Ardabil region during 2017-2018. In the present experiment two factors including(planting pattern and potato cultivars) each at four levels (two rows with a planting width of 150 centimeters with two type strips on two stacks, three rows with a planting width of 150 centimeters with two type strips on one stack, four rows with a planting width of 150 centimeters on two stacks and two rows on each stack and the conventional method is a type tape and two rows with a planting width of 150 centimeters with flood irrigation) and the potato cultivars named (Agria, Milwa, Jeli and Banba) with certified seed class based on split block experiment based on randomized complete blocks design in three replications were performed. Based on the obtained results, planting pattern on plant height, number of main stems per plant, number of tubers per plant, tuber yield, water use efficiency, percentage of total nitrogen, vitamin C and regenerative sugars of tubers were significant. Maximum tuber yield and water use efficiency related to Milva and Jeli cultivars with four-row planting pattern with 150 centimeters planting distance spaced on two stacks and in each stack two rows and one type strip, respectively, 75.80 and 72.32 tons per hectare and 10.13 and 9.66 kilogram per cubic meter was obtained. So that the tuber yield of these two cultivars increased by 49 and 41.85 tons per hectare and water use efficiency of 8.25 and 7.52 kilogram per cubic meter, respectively, compared to the conventional cultivation method. Based on the results of factor analysis, the traits plant height, number of main stems per plant, tuber yield and water use efficiency in four-row planting pattern with a planting width of 150 centimeters in Milwa cultivar had the highest values.<br> &nbsp;<br> &nbsp; آبیاری تیپ, آرایش کاشت, سیب زمینی, عملکرد غده و کارایی مصرف آب. Tape irrigation, Planting pattern, Potato and Tuber yield. 25 43 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-269&slc_lang=fa&sid=1 Sofiya Behmanesh صونیا بهمنش 100319475328460012045 100319475328460012045 No Ph.D. Student of Department of Agronomy, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran. دانشجوی دکتری گروه زراعت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Mehrdad Yarnia مهرداد یارنیا 100319475328460012046 100319475328460012046 Yes Professor of Department of Agronomy, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran. استاد گروه زراعت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Davood Hassanpanah داوود حسن پناه 100319475328460012047 100319475328460012047 No Assistant Professor of Horticulture and Crops Research Section, Ardabil Agricultural and Natural Resources Research Centre (Moghan), Agricultural Research, Education and Extension Organization, Ardabil, Iran. سازمان تحقیقات، مغان) ) استادیار بخش تحقیقات زراعی و باغی، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان اردبیل (آموزش و ترویج کشاورزی، اردبیل، ایران Ebrahim Khalilvand Behroozyar ابراهیم خلیلوند بهروزیار 100319475328460012048 100319475328460012048 No Assistant Professor of Department of Agronomy, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran. استادیار گروه زراعت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران Bahram Mirshekari بهرام میرشکاری 100319475328460012049 100319475328460012049 No Assistant Professor of Department of Agronomy, Tabriz Branch, Islamic Azad University, Tabriz, Iran. دانشیار گروه زراعت، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران