fa مطالعه برخی خصوصیات مورفوفیزیولوژیکی چند رقم کلزا با کاربرد کود ورمی‌کمپوست در شرایط تنش خشکی فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کمبود آب یکی از مهم&shy;ترین عوامل محدودکننده تولید کلزا در مناطق خشک و نیمه‌خشک در ایران می&shy;باشد. به‌منظور بررسی اثر تنش خشکی از طریق قطع آبیاری انتهای فصل و کاربرد ورمی‌کمپوست بر برخی ویژگی</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">های مورفوفیزیولوژیک کلزا، یک آزمایش فاکتوریل ـ اسپلیت در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال‌های 1394 و 1395 در موسسه تحقیقات اصلاح و تهیه نهال و بذر کرج انجام شد. فاکتورهای آزمایشی شامل رژیم آبیاری در سه سطح (آبیاری کامل در طول فصل، قطع آبیاری از مرحله خورجین دهی تا انتهای فصل و قطع آبیاری از مرحله گلدهی تا انتهای فصل) و ورمی</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کمپوست در دو سطح (عدم کاربرد و کاربرد 20 تن در هکتار) به&shy;صورت فاکتوریل در کرت اصلی و ژنوتیپ در 6 سطح (</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">RGS003</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zafar</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Julius</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Jerry</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:9.0pt;">، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zabol10</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:9.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Hyola4815</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">) در کرت</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">های فرعی بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر سال، آبیاری، ورمی‌کمپوست و رقم بر صفات اندازه&shy;گیری شده در سطح احتمال 1 درصد معنی&shy;دار بود. مقایسه میانگین نشان داد که بوته&shy;ها در سال دوم دارای ارتفاع، قطر ساقه، تعداد خورجین و مقدار کلروفیل بیشتری نسبت به سال اول بوده، اما مقدار کربوهیدرات محلول، مقاومت روزنه&shy;ای و دمای کانوپی گیاه در سال اول بیشتر از سال دوم بود. بیشترین ارتفاع، تعداد خورجین، کلروفیل برگ و قطر ساقه متعلق به رقم </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zafar</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در شرایط آبیاری نرمال و کمترین مقدار در رقم </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zabol10</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در شرایط قطع آبیاری از مرحله گلدهی مشاهده شد. ارتفاع بوته</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، تعداد خورجین، مقاومت روزنه&shy;ای و کلروفیل برگ کلزا در شرایط کاربرد ورمی</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کمپوست بیشتر از شرایط عدم کاربرد ورمی</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">کمپوست بود، اما مقادیر صفات کربوهیدرات محلول و دمای کانوپی در شرایط عدم کاربرد ورمی‌کمپوست بالاتر بود. بیشترین مقدار کربوهیدرات محلول در برگ متعلق به رقم </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zabol10</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در شرایط قطع آبیاری از مرحله گلدهی و کمترین مقدار کربوهیدرات محلول در رقم </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zafar</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در شرایط آبیاری نرمال مشاهده شد. بالاترین مقاومت روزنه</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ای متعلق به رقم</span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&lrm;</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">های </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zafar</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در تیمار قطع آبیاری در مرحله گلدهی و کمترین در رقم </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zabol10</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در شرایط آبیاری نرمال بود. کمترین و بیشترین دمای ک</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ا</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نوپی به ترتیب در شرایط آبیاری نرمال و قطع آبیاری از مرحله گلدهی مشاهده شد.در بین ارقام مورد مطالعه بیشترین و کمترین مقدار دمای کانوپی</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> به ترتیب </span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">مربوط به ارقام </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zabol10</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-family:Times New Roman,serif;"><span style="font-size:9.0pt;">Zafar</span></span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> بود.</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"></span></span></strong> <strong>Water deficiency is one of the most important factors limiting canola production in arid and semi-arid regions in Iran. In order to investigate the effect of drought tension through irrigation cut at the end of the season and application of vermicompost on some morphophysiological characteristics of rapeseed, a factorial-split experiment in the form of a randomized complete blocks design with three replications was carried out at Karaj Seed and Plant Improvement Research Institute in 2015 and 2016. Experimental factors include irrigation regime at three levels (full irrigation during the season, irrigation cut from the podding stage to the end of the season and irrigation cut from the flowering stage to the end of the season) and vermicompost at two levels (non-application and application of 20 tons per hectare) as the factorial in the main plot and genotype at 6 levels (RGS003, Zafar, Julius, Jerry, Zabol10 and Hyola4815) in the subplots.</strong> <strong>The results of analysis of variance showed that the effect of year, irrigation, vermicompost and cultivar on the measured traits was significant at the level of 1 percent probability. Mean comparison showed that the plants in the second year had higher height, stem diameter, number of pods and chlorophyll content than the first year, but the amount of soluble carbohydrates, stomata resistance and canopy temperature of the plant in the first year was higher than the second year.</strong> <strong>The highest height, number of pods, leaf chlorophyll and stem diameter belonged to Zafar cultivar under normal irrigation conditions and the lowest value was observed in Zabol10 cultivar under irrigation cut conditions from flowering stage. Plant height, number of pods, stomatal resistance and canola leaf chlorophyll in vermicompost application conditions were higher than non-vermicompost application conditions, but the values of soluble carbohydrates and canopy temperature were higher in vermicompost application conditions. The highest amount of soluble carbohydrates in leaves belonged to Zabol10 cultivar in the conditions of irrigation cut from flowering stage and the lowest amount of soluble carbohydrates in Zafar cultivar was observed in normal irrigation conditions. The highest stomatal resistance belonged to Zafar cultivars in irrigation cut-off treatment at flowering stage and the lowest in Zabol10 cultivar in normal irrigation conditions. The lowest and highest canopy temperatures were observed in normal irrigation conditions and irrigation cut from flowering stage, respectively.</strong> کم آبیاری, رقم, کلزا و مورفوفیزیولوژیک. Deficit Irrigation, Cultivar, Rapeseed and Morphophysiologic. 133 153 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-257&slc_lang=fa&sid=1 Akram Feizabadi اکرم فیض آبادی 10031947532846007832 10031947532846007832 No Ghorban Noormohammadi قربان نورمحمدی 10031947532846007833 10031947532846007833 Yes Foad Fatehi فواد فاتحی 10031947532846007834 10031947532846007834 No