fa بررسی اثر تاریخ کاشت بر عملکرد و اجزاء عملکرد ارقام ماش در شرایط آب و هوایی دزفول فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research به منظور بررسی اثر تاریخ کاشت بر عملکرد و اجزاء عملکرد ارقام ماش آزمایشی در سال 1386 در منطقه دزفول انجام شد. این تحقیق به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و در چهار تکرار انجام شد تیمارها شامل ارقام ماش در چهار سطح بنام (V1) 8-9600- VC3، (V2) NM92 (V3) گوهر ( V4 ) 3-9-CN و تیمار تاریخ کاشت (D) درسه سطح که شامل 1/4/1386 (D1) و 15/4/1386D2) ) و 30/4/1386 (D3 ) بودند. پارامترهای تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، وزن هزار دانه، عملکرد اقتصادی، عملکرد بیولوژیک، عملکرد کاه، شاخص برداشت مورد مطالعه قرارگرفتند. نتایج حاصل از آزمایش نشان داد در تاریخ کاشت اول تیرماه بیشترین عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و عملکرد کاه به ترتیب به مقدار 7/2019، 6/5286 و 7/375 کیلوگرم بر هکتار، تعداد غلاف در بوته ( 27/23) ارزیابی شد بیشترین وزن هزار دانه هم در تاریخ کاشت دوم برابر 79/59 گرم و بیشترین تعداد دانه در غلاف (86/9) و شاخص برداشت ( 78/38) در تاریخ کاشت سوم بدست آمد. از نظرمقایسه ارقام مورد مطالعه رقم NM92 دارای بالاترین تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در غلاف، عملکرد اقتصادی، عملکرد بیولوژیک و عملکرد کاه به ترتیب به مقدار، 5/33 ، 53/11، 2/2362، 8/6488 و 4562 کیلوگرم بر هکتار بود در صورتیکه بیشترین وزن هزار دانه در رقم 3-9-CN بدست آمد که از این نظر برتری خود را نسبت به سایر ارقام در این منطقه نشان داد. اثرات متقابل تاریخ کاشت و رقم بر صفات مورد بررسی نشان داد تیمار D1V2 با عملکرد اقتصادی 6/2662 کیلوگرم در هکتار و با تعداد 5/35 غلاف در بوته و تیمار D1V3 با تعداد 7/17 دانه در غلاف بالاترین عملکرد را تولید نموده است. کمترین میزان عملکرد اقتصادی در تیمار D3V4 به مقدار 3/1423 کیلوگرم بر هکتار و برای تیمار D1V3 برابر 3/1747 ارزیابی شد. بنابر نتایج ارزیابی در این تحقیق، تاریخ کاشت اول تیرماه ( D1 ) به عنوان بهترین تاریخ کشت برای ارقام ماش و بهترین رقم نیز تیمار NM92 ( V2) برای کشت در این منطقه شناخته شد و هرچه تاریخ کاشت از اول تیرماه به تاخیر افتد عملکرد به عنوان مهمترین فاکتور عملکرد کاهش می‌یابد. In order to study the effect of planting time on yield and yield components of mungbean genotypes an experimental investigation was carried out during 2007 in Dezful region. This was designed in complete randomized block design in four replications. Treatments for mungbean genotypes were in four levels (V1) VC3-960-8, (V2) NM92, (V3) Gohar and V4 (CN-9-3) and also planting date in three levels (D1) 22 June, (D2) 6 July and (D3) 22 July 2007. Factors such as, numbers of pod in plant, number of seed in pod, weight thousand seed, economic yield, biological yield, stubble yield, dry weight, length pod, and harvest index were studied. Results shown in first planting date (D1) indicated the highest seed yield, biological yield, stubble yield respectively were 2019.7, 5286.6, 375.7 kg/ha and number 23.27 pod in plat. Therefore highest weight thousand seed (59.79 gr/m2), number seed in pod ( 9.86 ) and harvest index ( 38.78 ) were present respectively in plantings date (D2) and (D3). Moreover, a comparison of genotypes showed that the highest number pod in plant, seed in pod, economic yield, biological yield, stubble yield were 33.5, 11.53, 2362.2, 6488.8 and 4562 kg/ha in NM92 genotype respectively. Whereas thousand seed in genotype CN9-3 obtained the highest and best weight than other genotypes. Reciprocal effects of planting date and genotypes on yield and component yield showed highest economic yield (2662.6 kg/ha), pod in plant (35.5) and seed in pod (17.7) were in treatments D1V2 and D1V3. also the lowest economic yield were in treatment D3V4. The overall conclusion being that the first planting date (D1) and NM92 (V2) genotype are better than other genotypes for cultivation of mungbean in Dezful region. تاریخ کاشت, رقم, عملکرد, اجزاء عملکرد, ماش. Planting data, Genotypes, Yield, Yields component, Mungbean. 13 28 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-28-87&slc_lang=fa&sid=1 Abdalhossein Abravesh عبدالحسین آبروش ah_abravesh@yahoo.com 1003194753284600358 1003194753284600358 Yes