fa بررسی عملکرد و اجزای عملکرد ارقام آفتابگردان (Helianthus annus L.) جهت تعیین لاین‌های حساس و متحمل در شرایط تنش خشکی فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به&shy;منظور تعیین لاین&shy;های حساس و متحمل آفتابگردان به تنش خشکی آزمایشی به&shy;صورت بلوک&shy;های کامل تصادفی با سه تکرار در موسسه تحقیقات دانه&shy;های روغنی کرج انجام شد. در این بررسی تعداد 12 لاین مختلف آفتابگردان از نظر خصوصیات مرتبط با تحمل خشکی غربال شده و دو لاین حساس و متحمل به خشکی شناسایی شد. به این منظور ابتدا لاین&shy;های اینبرد آفتابگردان در دو آزمایش جداگانه در شرایط آبیاری معمولی و تنش خشکی در قالب طرح بلوک&shy;های کامل تصادفی با 3 تکرار کشت شد. تنش خشکی از طریق قطع آبیاری در مرحله&nbsp; 2 تا 8 برگی انجام شد. صفات مورد بررسی شامل خصوصیات عملکرد و اجزای عملکرد آفتابگردان از قبیل وزن هزار دانه، تعداد دانه در طبق، درصد روغن، عملکرد دانه و عملکرد روغن می&shy;باشد. صفات مذکور به&shy;جز درصد روغن در سطح احتمال 1 درصد دارای اختلاف معنی&shy;دار بودند. پس از بررسی عامل&shy;های مورد آزمایش و تجزیه و تحلیل داده&shy;ها، نتایج به&shy;دست آمده از طریق بررسی درصد تغییر صفات مورد مطالعه، محاسبه شاخص&shy;های تنش (شاخص&shy;های تحمل به خشکی، حساسیت به خشکی) و رسم دندروگرام حاصل از تجزیه خوشه&shy;ای ارقام، مشخص شد. در شرایط اعمال تنش، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RGK46</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">&nbsp; و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RGK41</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به&shy;ترتیب دارای بیش&shy;ترین و کم&shy;ترین وزن هزار دانه در بین لاین&shy;های موجود بودند. هم&shy;چنین در خصوص تعداد دانه در طبق، </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RGK26</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RGK44</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> به&shy;ترتیب بیش&shy;ترین و کم&shy;ترین تعداد دانه را در طبق شامل بودند. از نظر عملکرد دانه نیز </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RGK26</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> و </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RGK41</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> بیش&shy;ترین و کم&shy;ترین عملکرد دانه در بوته را شامل شدند. در جمع&shy;بندی از عامل&shy;های مذکور و مقایسه صفات بین ارقام، می&shy;توان از بین 12 لاین مورد مطالعه لاین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">BGK221</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> را به&shy;عنوان لاین حساس و لاین </span></span></strong><strong><span dir="LTR"><span style="font-size:9.0pt;">RGK46</span></span></strong><strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> را به&shy;عنوان لاین متحمل معرفی نمود.</span></span></strong> <strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">هم&shy;چنین تعداد دانه در طبق با وزن هزار دانه و عملکرد روغن دارای همبستگی مثبت می&shy;باشد.</span></span></strong> &nbsp;<strong>In order to determine the susceptible and tolerant lines of sunflower to drought tension, an experiment as a randomized complete blocks design with three replications was conducted at Karaj Seeds Oil Research Institute. In this investigation, 12 different sunflower liens have been screened for the characteristics related to drought tolerance</strong> <strong>and </strong><strong>two susceptible and tolerant lines wereidentified</strong><strong>. </strong><strong>&nbsp;So, initially, sunflower lines were cultivated in two separate experiments under normal irrigation and drought tension conditions in a randomized complete blocks design with three replications.</strong> <strong>Drought tension was carried out through irrigation cut in step 2 to 8 leaves. The investigated traits included yield characteristics and yield components of sunflower, such as one-thousand grain weight, number of seeds per head, oil percentage, grain yield and oil yield.</strong><strong>The traits were significantly different except for oil percentage at a probability level of 1 percent. </strong><strong>After investigating the studied factors and analyzing the data, the obtained results were determined by examining the percentage change in the studied traits, calculating the tension indices (drought tolerance, drought susceptibility indices) and drawing a dendrogram derived from cluster analysis of cultivars. In conditions of application of tension, </strong><strong>RGK46 and</strong> <strong>RGK41 </strong><strong>had the highest and lowest one-thous and weight, respectively, among the existing lines. Also, about the number of seeds per head,</strong><strong> RGK26</strong> <strong>and</strong> <strong>RGK44</strong><strong> had the highest and lowest number of seeds per head, respectively. In terms of grain yield</strong><strong> RGK26</strong> <strong>and</strong> <strong>RGK41</strong><strong> had the highest and lowest grain yield per plant, as well.</strong> <strong>Combining these factors and comparing the traits among cultivars, we can identify BGK221 line as the sensitive line and the RGK46 line as tolerant from the 12 lines studied. Also, the number of seeds per head with the weight of one-thousand grain weight and oil yield is positively correlated. Also, grain yield was positively correlated with STI index</strong><strong>.</strong> لاین آفتابگردان, شاخص تنش, همبستگی و تجزیه کلاستر. Sunflower line, Tension index, Correlation and Cluster analysis. 97 110 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-224&slc_lang=fa&sid=1 Babak Maghsoudi Damavandi بابک مقصودی دماوندی 10031947532846006305 10031947532846006305 No Shahram Lak شهرام لک 10031947532846006306 10031947532846006306 Yes Mehdi Ghaffari مهدی غفاری 10031947532846006307 10031947532846006307 No تحقیقات آموزش و ترویج کشاورزی، کرج Mojtaba Alavifazel مجتبی علوی فاضل 10031947532846006308 10031947532846006308 No Tayeb Sakinezhad طیب ساکی نژاد 10031947532846006309 10031947532846006309 No