fa بررسی واکنش سه رقم گندم نان بهاره (.Triticum aestivum L) به تاریخ کاشت در‌ منطقه اهواز فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable <strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">به‌منظور بررسی </span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">واکنش صفات اگروفیزیولوژیک ارقام گندم به تاریخ کاشت</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">، این پژوهش بر اساس آزمایش کرت‌های</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> یکبار</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> خُرد‌شده (اسپلیت پلات) بر پایه طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 93-13</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">92</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> در مزرعه پژوهشی مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان اجرا شد.سه تاریخ کاشت </span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نیمه آبان‌ماه، نیمه آذرماه و نیمه دی‌ماه</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> به‌عنوان کرت اصلی و سه رقم گندم نان بهاره </span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">(چمران، چمران 2 و افلاک)</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;"> به‌عنوان کرت فرعی در نظر گرفته شدند. </span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تاریخ کاشت، رقم و برهم‌کنش آن‌ها </span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">بر صفات مورد مطالعه در سطح یک درصد معنی</span></span></span></strong><strong><span dir="LTR" style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-size:10.0pt;">‌</span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">دار گردید. بیش‌ترین میانگین عملکرد دانه در رقم چمران 2 در تاریخ کاشت نیمه‌آبان‌ماه (545 گرم بر متر مربع) و کمترین مقدار به رقم افلاک در تاریخ کاشت نیمه دی (273 گرم بر متر مربع) اختصاص یافت. کاهش عملکرد دانه در تاریخ کاشت دی‌ماه به دلیل کاهش معنی‌دار تعداد سنبله در واحد سطح و میانگین وزن دانه بود. رقم چمران 2 در تار</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">ی</span></span></span></strong><strong><span style="letter-spacing:-.2pt;"><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:10.0pt;">خ کاشت نیمه‌آبان‌ماه با عملکرد دانه 545 گرم بر متر مربع و رقم افلاک در تاریخ نیمه دی‌ماه با عملکرد دانه 273 گرم بر متر مربع به‌ترتیب بیش‌ترین و کم‌ترین عملکرد دانه را به خود اختصاص دادند. در مقایسه بین ارقام مختلف گندم در تاریخ های مختلف کاشت این تحقیق مشاهده گردید که بین سرعت و مدت پرشدن دانه رابطه معکوس وجود دارد، با تغییر تاریخ کاشت از نیمه آبان ماه به نیمه دی ماه، سرعت پرشدن دانه از 51/1 به 98/0 میلی گرم دانه در روز، مدت پرشدن دانه از 48 به 33 روز، وزن هزار دانه از 41 به 28 گرم و نهایتاً عملکرد دانه از467 به 299 گرم در متر مربع کاهش یافت. در مجموع رقم چمران‌2 نسبت به سایر ارقام از میانگین تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیکی، عملکرد و اجزای عملکرد، شاخص برداشت و سرعت مؤثر پر شدن دانه بیشتری برخوردار بود، لذا در تاریخ کاشت مطلوب نیمه آبان‌ماه قابل توصیه به بهره برداران در منطقه مورد مطالعه می باشد.</span></span></span></strong><span style="font-family:B Nazanin;"><span style="font-size:12.0pt;"></span></span> <strong>In order to investigate the effect of agrophysiologic traits of bread wheat cultivars to planting date, the present research was conducted on the basis of split plots experiment based on randomized complete blocks design with three replication during 2012-2013 at the research farm of Khuzestan Agriculture and Natural Resources Research Station. Three planting date mid-October, mid-November and mid-December were considered as the main plots and three spring wheat cultivars (Chamran, Chamran2 and Aflak) as sub plots. The results analysis of variance revealed that the effect of planting date, cultivar and interaction effect of treatments on all studied traits was significant at one percent probability level. The highest grain yield was allocated to mid-November planting date with chamran2 cultivar (545 gram per square meter) and the lowest one to mid-December with Aflak cultivar (273 gram per square meter). The decrease in grain yield in mid-November planting date was due to a significant decrease in spike per unit area and average seed weight. Comparison between different wheat cultivars showed that there was an inverse relationship between rate of grain filling period and duration of it, so by changing planting date from mid-October to mid-December, grain filling rate from 1.51 to 0.98 milligram per day, grain filling period from 48 to 33 days, one thousand grain weight from 41 to 28 gram and finally seed yield decreased from 467 to 299 gram per meter square. Generally, Chamran2 cultivar had the higher number of days to physiological maturity, seed yield and yield components, harvest index and grain filling rate in compared to other cultivars, so in the optimal planting date of mid-November can recommended to producers in the studied region.</strong>&nbsp; تعداد سنبله, دوره پر شدن دانه, شاخص برداشت و عملکرد بیولوژیک. Spike number, Grain filling period, Harvest index and Biologic yield. 127 144 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-218&slc_lang=fa&sid=1 Hasan Neisi حسن نیسی 10031947532846006287 10031947532846006287 No Adel Modhej عادل مدحج 10031947532846006288 10031947532846006288 Yes Gholamabas Lotfali Ayeneh غلامعباس لطفعلی آینه 10031947532846006289 10031947532846006289 No تحقیقات آموزش و ترویج اهواز