fa ارزیابی شاخص‌‌های رشد در گندم تحت شرایط تنش غرقابی فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology پژوهشي Research به منظور بررسی و تجزیه و تحلیل شاخص‌‌های رشد و کمیت‌‌های مؤثر بر آن‌‌ها آزمایشی در مزرعه‌ی آموزشی – پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد اهوازدر سال زراعی 1387- 1386 و 1388- 1387 انجام شد. تیمار‌های مورد مطالعه شامل بررسی سه رقم گندم (چمران، دز و ویناک)، مدت غرقابی (0، 7 و 14 روز) و تنش غرقابی در مراحل مختلف رشد شامل تنش در مرحله‌ی ابتدای پنجه‌دهی (21ZG)، تنش در مرحله ابتدای ساقه رفتن (31ZG) وتنش در مرحله ابتدای آبستنی (45ZG) بود. در بین ارقام مورد استفاده طول دوره‌ی رشد رقم ویناک حدود 2 هفته کوتاه‌تر از سایر ارقام بود. دراین آزمایش از طرح آماری فاکتوریل در قالب بلوک کامل تصادفی در 3 تکرار استفاده شد. نتایج نشان داد افزایش مرحله غرقابی به طور معنی‌دار باعث کاهش تعداد پنجه در مترمربع و LAI (شاخص سطح برگ) شد. این کاهش خصوصاً زمانی بود که تنش در مراحل 21ZG و 31ZG به کار رفت. بیش‌ترین و کم‌ترین تعداد پنجه در مترمربع و LAI به ترتیب در ارقام چمران و ویناک مشاهده شد. NAR (سرعت جذب خالص) زمانی که تنش غرقابی در مراحل 21ZG و 31ZG به کار رفته بود کاهش معنی‌دار یافت ولی اثر مدت غرقابی معنی‌دار نبود. بیش‌ترین NAR در رقم ویناک مشاهده شد. TDM (کل ماده خشک گیاه) و CGR (سرعت رشد محصول) با افزایش مدت غرقابی و زمانی که تنش در مراحل 21ZG و 31ZG به کار رفته بود به طور معنی‌دار کاهش یافت. بیش‌ترین CGR در مراحل اولیه رشد مربوط به رقم ویناک و کم‌ترین TDM در انتهای دوره رشد در رقم ویناک مشاهده گردید. To evaluate and analysis growth parameters and the effective quantities on them, an experiment was conducted in the Agricultural Research Station, Ahvaz Islamic Azad University, during 2006-2007 and 2007-2008 cropping seasons.Under studied treatments were 3 wheat cultivars (Chamran, Dez and Vee/Nac), waterlogging period (0,7 and 14 days) and waterlogging stress in different Growth stages containing stress at the beginning of tillering stage (ZG21),stress at the beginning of stem elongation stage (ZG31)and stress at the commencement of booting stage (ZG45).Among the using cultivars,the growth stage period of Vee/Nac was about 2 weeks shorter than other cultivars. Experimental design was a factorial randomized complete block design (RCBD) with three replications. Results showed that increasing waterlogging stage,significantly decreases LAI (Leaf area index) and tiller number in m2, especially when stress applying at ZG21 and ZG31. The maximum LAI and tiller number was observed in Chamran cultivar and the minimum in Vee/Nac cultivar. NAR (net assimilation rate) decreased significantly when waterlogging stress was applied at ZG21 and ZG31 stages, but the duration of waterlogging affect was not significant. The maximum NAR was observed in Vee/Nac cultivar. TDM (total dry matter weight) and CGR (crop growth rate) decreased significantly after increasing the duration of waterlogging and applying stress in ZG21 and ZG31 stages. The maximum CGR at primary growth stages and the minimum TDM in the end of growth stage in Vee/Nac cultivar was obcerved. تنش غرقابی, شاخص‌‌های رشد,گندم. Waterlogging stress, Growth parameters, Wheat. 29 39 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-28-71&slc_lang=fa&sid=1 S.K. Marashi سید کیوان مرعشی 1003194753284600311 1003194753284600311 Yes G.S. Chinchanikar جی اس چین چانیکار 1003194753284600312 1003194753284600312 No