fa عملکرد و ویژگی‌ های رشدی ارقام آفتابگردان تلقیح شده با قارچ‌های آربوسکولار میکوریزا در شرایط تنش خشکی فیزیولوژی گیاهان زراعی Crop Physiology كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;"><span style="font-size:16px;"><strong><span style="font-family:b nazanin;">یکی از روش&rlm; های نوین در زمینه مدیریت بهینه و افزایش بهره وری استفاده از منابع آب در مصارف کشاورزی</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">،</span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;">به &shy;کارگیری روش&rlm; های کم &shy;آبیاری است. با توجه به اهمیت این موضوع، این پژوهش به منظور تعیین اثر همزیستی قارچ&rlm;های میکوریزا بر</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"> عملکرد رقم&shy; های آفتابگردان در شرایط تنش خشکی</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"> و به &shy;صورت آزمایش کرت&rlm; های دوبار خرد شده</span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;">بر پایه طرح بلوک&rlm; های کامل تصادفی </span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">با</span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;">سه تکرار در سال 1395 انجام شد. تیمارهای اعمال شده شامل سطوح تنش خشکی: تنش شدید، متوسط و بدون تنش، سه رقم آفتابگردان فرخ، هایسان و برزگر و دو گونه قارچ میکوریزا</span></strong> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Glomus</span></span></em> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">mossea</span></span></em> <strong><span style="font-family:b nazanin;">و </span></strong>&nbsp;<em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">Glomus intraradices</span></span></em><strong><span style="font-family:b nazanin;">بودند. برای اعمال تیمارهای مختلف خشکی، سطوح مختلف تخلیه رطوبتی خاک (به &shy;ترتیب 80، 60 و 40 درصد) در نظر گرفته شد. تیمارهای مختلف کم آبیاری پس از ساقه رفتن اعمال شد و سپس ویژگی&rlm; های رشدی و عملکرد اندازه&shy; گیری شد.</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"> نتایج نشان داد</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"> کاربرد میکوریزا اثر</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">معنی داری بر افزایش</span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;">مقدار عملکرد دانه و روغن </span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">ارقام </span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">آفتابگردان، وزن خشک ساقه، طول ساقه، تعداد دانه و قطر طبق</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"> دارد. </span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">بیش&shy;ترین عملکرد دانه از کاربرد رقم هایسان و قارچ</span></strong> <em><span dir="LTR"><span style="font-family:times new roman,serif;">G.mossea</span></span></em><strong><span style="font-family:b nazanin;"> در شرایط تنش خشکی متوسط (</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">6399/05 کیلوگرم در هکتار</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">) به &shy;دست آمد. </span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">تنش خشکی شدید و متوسط بدون کاربرد قارچ به &shy;ترتیب موجب 46 درصد و 20 درصد افت عملکرد </span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">ارقام </span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">آفتابگردان نسبت به شاهد</span></strong> <span style="font-family:b nazanin;">(</span><strong><span style="font-family:b nazanin;">شرایط بدون تنش و بدون استفاده از قارچ)</span></strong> <strong><span style="font-family:b nazanin;">شدند. تنش خشکی متوسط و کاربرد قارچ آربوسکولار میکوریزا تنها 13 درصد عملکرد دانه آفتابگردان را نسبت به آبیاری کامل کاهش داد که در مقایسه با آبیاری کامل 30 درصد در مصرف آب آبیاری صرفه جویی شد. بنابراین </span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;">نتیجه&shy; گیری شد</span></strong><strong><span style="font-family:b nazanin;"> که کاربرد قارچ آربوسکولار میکوریزا افت عملکرد ناشی از تنش خشکی را از طریق صرفه جویی در مصرف آب می&shy;تواند جبران نماید.</span></strong></span></div> <div style="text-align: justify;"><strong>One of the new methods for optimum management and increasing the efficiency of water resources utilization in agricultural uses is the use of irrigation methods. Considering the importance of this issue, this research was carried out to determine the effect of mycorrhizal fungi on the yield of sunflower cultivars under drought tension conditions and as split split plots based on randomized complete blocks design with three replications in 2016.The applied treatments included drought tension levels: severe tension, moderate and non-tension, three cultivars of sunflower Farrokh, Hissan and Barzegar, and two species of mycorrhizal fungi Glomus mossea and Glomus intraradices. Different levels of soil moisture discharge (80, 60 and 40 percent, respectively) were considered for applying different treatments. Different irrigation treatments were applied after stem elongation and then the growth and yield characteristics were measured. The results showed that application of mycorrhiza had a significant effect on the increase in seed and oil yield of sunflower cultivars, stem dry weight, stem length, seed number and diameter. The highest grain yield was obtained from using Hissan cultivar and G. mossea fungi under moderate drought tension conditions (6399/05 kilogram per hectare). Extreme and moderate drought tension without mushroom application caused 46 percent and 20 percent loss of yield of sunflower cultivars compared with control (non-tension conditions without fungi use). Moderate drought tension and application of mycorrhiza Arbuscular fungi reduced 13 percent of sunflower seed yield to full irrigation, saving only irrigation water by 30 percent compared to full irrigation. Therefore, it was concluded that the use of arbuscular mycorrhiza fungi can compensate for the loss of yield resulting from drought tension through water saving. </strong></div> آفتابگردان, اجزای عملکرد, کم‌آبیاری و میکوریزا. Sunflower, Yield components, Irrigation deficit and Mycorrhiza. 75 92 http://cpj.ahvaz.iau.ir/browse.php?a_code=A-10-1-174&slc_lang=fa&sid=1 نگین نوروزی چقامارانی 10031947532846004721 10031947532846004721 No دانشگاه رازی غلامرضا محمدی Mohammadi114@yahoo.com 10031947532846004722 10031947532846004722 Yes دانشگاه رازی مختار قبادی 10031947532846004723 10031947532846004723 No دانشگاه رازی