به‌منظور مطالعه تاثیر نظام‌های مختلف زراعی بر خصوصیات کمی و کیفی ارقام سورگوم، این آزمایش به‌صورت اسپلیتفاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار طی سال زراعی 1402 -1401 اجرا گردید. تیمارهای آزمایشی شامل چهار نظام‌زراعی (پرنهاده (رایج)، متوسط نهاده، کم‌نهاده و اکولوژیک) در کرت‌های اصلی و چهار رقم سورگوم علوفه‌ای (منصور، اسپیدفید، پگاه و پژیال) و دو سطح قارچ مایکوریزا (تلقیح و عدم تلقیح) در کرت‌های فرعی بود.نتایج نشان داد که در نظام زراعی پرنهاده همراه با تلقیح، رقم پژیال بالاترین شاخص سطح برگ (8) را نشان داد. همچنین نتایج نشان داد، که بیشترین وزن علوفه تازه از نظام زراعی پرنهاده و بدون تلقیح به دست آمد و عملکرد علوفه تازه در ارقام منصور و اسپیدفید 44 و 47 درصد و در ارقام پگاه و پژیال 45 و 38 درصد نسبت به نظام زراعی کم نهاده افزایش یافت. بالاترین عملکرد (9475 کیلوگرم ماده خشک در هکتار) مربوط به رقم اسپیدفید با نظام زراعی پرنهاده و تلقیح با مایکوریزا حاصل شد. همچنین نظام زراعی پرنهاده منجر به کاهش فیبر علوفه شد و بالاترین درصد فیبرخام در نظام زراعی کم نهاده مشاهده گردید، درحالی‌که نظام زراعی متوسط و پرنهاده کمترین فیبر را داشت. به‌طورکلی مشخص شد که نظام زراعی اکولوژیک بههمراه کاربرد قارچ مایکوریزا، علاوه بر بهبود کیفیت علوفه سورگوم می‌تواند عملکرد قابل قبولی داشته و در تولید پایدار این محصول به ویژه در رقم اسپیدفید نقش موثری ایفا کند.
Bahari A, Khodaei Joughan A, Zare A, Chenari M, Gharineh M H. The study of the impact of different agricultural systems on the quantitative and qualitative traits of various forage sorghum cultivars. فیزیولوژی گیاهان زراعی 2025; 17 (67) :19-41 URL: http://cpj.ahvaz.iau.ir/article-1-1692-fa.html
بهاری اکبر، خدایی جوقان آیدین، زارع احمد، چناری محمد، قرینه محمد حسین. بررسی اثر نظام‌های زراعی مختلف بر خصوصیات کمی و کیفی ارقام مختلف سورگوم علوفه-ای. مجله علمی فیزیولوژی گیاهان زراعی. 1404; 17 (67) :19-41
